Türkiye Simülasyonu

BAŞLANGIÇ DURUMU (1 Ekim 2026). Aşağıdaki rakamlar oyunun başlangıç noktasıdır; sonrası oyuncunun ve tüm aktörlerin hamleleriyle değişir. EKONOMİ VE ENERJİ ŞOKU. Yıllık enflasyon Ağustos'ta %31,51; Eylül verisi 3 Ekim'de açıklanacak (aylık %1,84, yıllık %29,73; enerji grubu aylık %6,25, akaryakıt aylık yaklaşık %10,9), TCMB politika faizi %37 ve 10 Eylül'de sabit bırakıldı; bir sonraki PPK 22 Ekim'de. Dolar/TL yaklaşık 48,9; resmî rezervler yaklaşık 184 milyar dolar; 12 aylık cari açık yaklaşık 40 milyar dolar; BIST 100 yaklaşık 14.400. TCMB yıl sonu enflasyon beklentisi anketlerde %29-30 civarı; hükümetin resmî hedefi %28,4. İran savaşı yüzünden Brent petrol yaklaşık 100-105 dolar bandında; Ankara'da benzin litre başına yaklaşık 81 TL, motorin yaklaşık 90 TL. Akaryakıt fiyatları Eylül'de çift haneli arttı. Sanayi üretimi zayıf; enerji ithalatı cari açığı büyütüyor; ÖTV indirimleri bütçeyi zorluyor. Merkez Bankası enerji kaynaklı enflasyon yüzünden indirim yapamıyor, sıkı para politikası kredi ve büyümeyi bastırıyor. HÜRMÜZ BOĞAZI. Savaş öncesinde küresel petrol ve yakıt sevkiyatının yaklaşık %20'si Hürmüz'den geçiyordu. İran savaşı 28 Şubat 2026'da ABD-İsrail saldırısıyla başladı; Ali Hamaney öldürüldü, yerine oğlu Mücteba Hamaney geçti. Mart'ta İran boğazı kapattı, daha sonra boğaz üzerinde egemenlik iddia etti. Nisan'daki ateşkes ve İslamabad görüşmeleri çöktü, ABD İran limanlarına abluka uyguladı; 17 Haziran'daki İslamabad Mutabakatı iki ablukayı kaldırdı, ancak 8 Temmuz'da İran ticari gemilere saldırınca mutabakat çöktü. Ağustos'ta ABD yeni yaptırım kampanyası başlattı (İran'la ticaret yapan her ülkeyi finans sisteminden dışlamakla tehdit ediyor). Umman üzerinden BM onaylı bir geçiş güzergâhı kullanılıyor, İran-Umman görüşmeleri sürüyor ama boğaz güvenli biçimde açılmadı. Ekim başında tankerlere saldırılar arttı, boğazdaki trafik son iki ayın en düşük seviyesine indi. Körfez ihracatçıları alternatif hatlara (Suudi Doğu-Batı boru hattı ile Yanbu, BAE'nin Habşan-Fucayra hattı) yöneliyor; Husiler Suudi Arabistan'a ve Babülmendep'e baskı yapıyor. IEA stratejik stok salımını hızlandırma ve dizele öncelik verme konusunda anlaştı. Türkiye'nin kritik damarları: Kerkük-Ceyhan hattı, Bakü-Tiflis-Ceyhan, Rus petrol ve gazı, İran gazı, İstanbul ve Çanakkale boğazları. TÜRKİYE İÇ SİYASET. Cumhur İttifakı (AK Parti, MHP) iktidarda. Eylül 2026 anketlerinde (GENAR, ASAL; muhalefete yakın kuruluşlar Yeni Parti'yi daha yüksek ölçüyor) AK Parti yaklaşık %34-36, Yeni Parti %21-24, DEM Parti %9-10, MHP %8-9, İYİ Parti %6,5-7,7, CHP %6-8, Anahtar Parti %3, Zafer Partisi %2,8, Yeniden Refah %2,5-3. Anketler MHP'nin sandıkta ölçülenin ~2 puan üzerine çıkma eğilimini not ediyor. Seçim barajı %7, sistem ittifaklı D'Hondt (600 sandalye). Seçim kararı alınmadı; en olası takvim 2028 baharıdır. BUTLAN VE YENİ PARTİ. 21 Mayıs 2026'da Ankara BAM 36. Hukuk Dairesi, CHP'nin 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultayı'na mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) kararı verdi; Özgür Özel ve yönetimi tedbiren görevden alındı, Kemal Kılıçdaroğlu ve son seçilmiş organları göreve döndü. Karar günü BIST 100 gün içinde %6'dan fazla düştü, devre kesici çalıştı. 24 Mayıs'ta polis eşliğinde genel merkez boşaltıldı, Özel ve destekçileri TBMM'ye yürüdü. Haziran'da Kılıçdaroğlu yönetimi 9 milletvekilini ihraç etti, 74 il başkanı olağanüstü kurultay talebi sundu (833 delege imzası), talep reddedildi, çok sayıda il başkanı disipline sevk edildi. Bazı büyükşehir ve il belediye başkanları CHP'den istifa etti. 21 Temmuz'da Özel CHP'ye veda edip yeni parti kuracağını açıkladı; Yeni Parti 24 Temmuz 2026'da kuruldu (genel sekreter Yunus Emre). Eylül başında yaklaşık 91 milletvekili, 3 büyükşehir, 142 ilçe belediyesi ve 600 binden fazla üye bildirildi; Meclis'te ana muhalefet konumunda. Parti sosyal demokrat, Kemalist, Avrupa ve NATO yanlısı bir çizgi izliyor. Hazine yardımı alamıyor; genel merkez kirasını bağışlarla ödüyor. Tutuklu Ekrem İmamoğlu partiye desteğini açıkladı; ancak Özel-İmamoğlu ilişkisinde çatlak iddiaları var. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ndeki dosyada Ağustos-Eylül'de bazı davacılar ve Kılıçdaroğlu yönetimi temyiz başvurularından feragat etti; karar kesinleşmeye doğru gidiyor. Özel ve Yeni Parti tarafı ise hâlâ davanın tarafı olduklarını ve Yargıtay denetiminin atlanamayacağını savunuyor. CHP kongre takvimi 28 Ekim'de üye çizelgelerinin askıya çıkmasıyla başlayacak. Muhalefet kampı butlanı hükümetin yargı üzerinden müdahalesi sayıyor; Yeni Parti tarafı kararın iktidar ile CHP yönetimi arasındaki bir iş birliğinin ürünü olduğunu ileri sürüyor, Kılıçdaroğlu ve yönetimi bunu reddedip kararı hukukun gereği sayıyor. Böyle bir gizli anlaşmaya dair kanıt ortaya konmuş değildir; konu kamuoyunda algı ve iddia düzeyindedir ve oyun bunu kanıtlanmış olgu olarak sunmaz. CHP kurultay sürecini 2027 ilkbaharına doğru yürütüyor. Muharrem İnce (2025'te Memleket Partisi'ni feshedip CHP'ye dönmüştü) Yeni Parti'ye geçmeyeceğini söyledi, CHP'den ayrılma kararı açıklanmış değil; ayrılması ve Kılıçdaroğlu'na karşı CHP genel başkanlığına aday olması olası gelişmeler arasında. Mansur Yavaş her iki kampın da yakından ilgilendiği isim. İmamoğlu 19 Mart 2025'ten beri tutuklu; İBB davaları sürüyor. Davaları yürüten İstanbul Başsavcısı Akın Gürlek 10 Şubat 2026'da Adalet Bakanı oldu; İçişleri Bakanlığı'nı Ali Yerlikaya'dan Mustafa Çiftçi devraldı. İktidar kanadı süreci hukuki bir mesele olarak sunuyor. TERÖRSÜZ TÜRKİYE SÜRECİ. PKK 2025'te kendini feshetme ve silah bırakma kararı almıştı. 2026 yazında “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” (12 madde) TBMM'de 467 oyla kabul edildi. Kanun, Takip ve Değerlendirme Kurulu ile dört alt komisyon kurdu; bunlardan Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu'nda Abdullah Öcalan'a, resmî statü verilmeden, görev verileceği açıklandı. Kanun örgütün feshi MİT ve TSK tarafından teyit edilmeden uygulanmayacak; teyit-tespit çalışması yılbaşına sarkabilir; ardından PKK üyelerinin dönüşü veya adli makamlara başvurusu için 6 aylık süre başlayacak. 1 Haziran 2005 öncesi ağırlaştırılmış müebbet alanlar yasa kapsamı dışında; bu Öcalan ve yönetim kadrosunu dışarıda bırakıyor. TBMM Başkanı Kurtulmuş 1 Ekim'den sonra 17 üyeli İzleme Kurulu'nu kuracak; MGK'nın Ekim-Kasım'da süreçle ilgili karar alması bekleniyor. Öcalan terör örgütü PKK'nın kurucusu ve elebaşıdır; 1999'dan beri İmralı'da hüküm giymiş olarak tutuluyor. Örgütün 40 yıllık şiddet geçmişi nedeniyle şehit aileleri, gaziler ve milliyetçi muhalefet (Zafer Partisi, İYİ Parti) süreci ve Öcalan'a verilecek her imtiyazı sert biçimde eleştiriyor; devlet bu yüzden Öcalan'a resmî statü vermemeyi, süreci “örgütün tasfiyesi” diye tanımlamayı tercih ediyor. DEM Parti ise hukuki güvence, tahliyeler ve Öcalan'ın koşullarının iyileştirilmesini istiyor. BÖLGE VE SAVAŞLAR. İRAN SAVAŞI: ABD ve İsrail'e karşı İran ve müttefikleri; Körfez ülkeleri hem saldırıya uğradı hem de İran'a karşı saf tuttu (BAE'nin gizlice İran'a saldırdığı basına yansıdı). İran lideri Mücteba Hamaney yaralı ve görünmez; Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Meclis Başkanı Galibaf ve IRGC komutanlığı arasında karar karmaşası var. Rusya ve Çin İran'a istihbarat desteği veriyor. ABD Dışişleri, ara seçimlere kadar büyük ölçekli harekâtın beklenmediğini müttefiklere iletti. LÜBNAN: Mart'tan beri İsrail güney Lübnan'ı işgal ediyor; Hizbullah'la ateşkesler defalarca bozuldu. GAZZE: Ekim 2025'ten beri kâğıt üstünde ateşkes var; Gazze'nin yaklaşık %60'ı İsrail kontrolünde (Sarı Hat), İsrail saldırıları sürüyor; Trump'ın Barış Kurulu 31 Temmuz'da Hamas'ın silahsızlandırılması için anlaşma duyurdu, yönetim teknokratik bir komiteye devredilecek; uygulama yavaş. İsrail 27 Ekim 2026'da seçime gidiyor. UKRAYNA: Savaş beşinci yılında; ABD arabuluculuğundaki üçlü görüşmeler (Abu Dabi, Cenevre) kalıcı barış getirmedi, Nisan'daki kısa bayram ateşkesi bozuldu; enerji altyapısına saldırıların durdurulması masada, Rus drone saldırıları sürüyor. Karadeniz'de güvenlik ve tahıl/enerji akışı Türkiye'nin boğazlar rolünü öne çıkarıyor. SURİYE: Şam yönetimi (Ahmed Şara) ile SDG entegrasyon müzakereleri, İsrail'in güney Suriye'deki operasyon serbestliği ve Türkiye'nin Şam desteği sürüyor. IRAK: Ali Falih ez-Zeydi hükümeti Mayıs 2026'da güvenoyu aldı; Kürdistan Bölgesi'nde İran bağlantılı grupların saldırıları var. SUUDİ-TÜRKİYE-PAKİSTAN: Ağustos 2026'da Suudi Arabistan'ın Türkiye ve Pakistan'la savunma anlaşması imzaladığı bildirildi; Pakistan (Şahbaz Şerif, Mareşal Asım Munir) ABD-İran arabuluculuğunun kilit aktörü. KIBRIS. Ada fiilen ikiye bölünmüş durumda: Kuzeyde KKTC (Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Ekim 2025'te seçildi; federal çözüme açık ama siyasi eşitlik ve zaman çizelgesi şartı koşuyor), güneyde uluslararası tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti (Rum yönetimi, Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis; AB üyesi). BM Ara Bölgesi (Yeşil Hat) Lefkoşa'yı ikiye bölüyor. Birleşik Krallık'ın Akrotiri ve Dikelya egemen üsleri Mart'taki drone saldırısının hedefi olmuştu; Türkiye KKTC'ye F-16 ve hava savunma konuşlandırdı. Harita tek hücre olduğu için ada tek “Kıbrıs” alanı olarak gösterilir; iki taraf yer işaretleri ve liderlerle ayrı temsil edilir. ABD İÇ SİYASETİ. Trump Venezuela'da Maduro'nun devrilmesinin ardından Küba'ya petrol ablukası ve yaptırımla baskı yapıyor (Küba Cumhurbaşkanı Díaz-Canel'e istifa baskısı). Başkan Trump, Cumhuriyetçilerin Kongre'de dar çoğunlukla çoğunluğu elinde tutuğu bir ortamda ara seçimlere (3 Kasım 2026) gidiyor; İran savaşının maliyeti, akaryakıt fiyatları ve tarifeler muhalefetin ana başlıkları. Trump'ın en görünür muhaliflerinden biri New York'lu Demokrat Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez; 2028 başkanlık tartışmasının da adaylarından. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Türkiye'de siyasi tartışma konusu (Özel onu “persona non grata” ilan etmişti). Eylül 2026 anketleri: Trump'ın onayı %32-39 arasında (Reuters/Ipsos %32, kariyerinin en düşüğü), Cumhuriyetçiler arasında da gerileme; Demokratlar genel oylamada yaklaşık 8 puan önde; benzin 4 doların üstünde; İran savaşına destek yaklaşık %34. Başlangıç varsayımı (oyun senaryosu): Demokratlar Temsilciler Meclisi'ni kazanmakta favori, Senato'da Cumhuriyetçiler dar farkla favori. AVRUPA'DA YAKIN DEĞİŞİKLİKLER. Birleşik Krallık'ta Starmer 22 Haziran'da istifa edeceğini açıkladı, Andy Burnham 20 Temmuz 2026'da Başbakan oldu; Macaristan'da 12 Nisan 2026'da Péter Magyar'ın Tisza Partisi Orbán'ı yenip 16 yıllık iktidara son verdi; İsveç'te 13 Eylül seçimini Magdalena Andersson'un merkez-sol bloku 176-173 kazandı ve Başbakan Kristersson istifa etti (yeni hükümet kuruluyor); Ermenistan'da Paşinyan'ın Sivil Sözleşme Partisi 7 Haziran'da oyların yaklaşık %49,7'sini alıp çoğunluğu korudu (Azerbaycan'la barış ve Türkiye sınırının açılması gündemde). Avrupa yeniden silahlanma, enerji fiyatları ve Ukrayna yükü altında. SEÇİM TAKVİMİ, GEÇMİŞ SONUÇLAR VE PROJEKSİYONLAR. TAKVİM. - 27 Ekim 2026: İsrail Knesset seçimi (120 sandalye, baraj %3,25). - 3 Kasım 2026: ABD ara seçimi (Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı, Senato'nun yaklaşık üçte biri). - Mart-Mayıs 2028: Türkiye cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimi (olağan takvim Mayıs 2028; Meclis 360 oyla yenileme kararı alırsa 16 Nisan 2028 öngörülüyor; erken seçim her an mümkün). - 7 Kasım 2028: ABD başkanlık seçimi (538 seçmen oyu, 270 gerekir). - 25 Mart 2029: Türkiye yerel seçimleri (30 büyükşehir, 51 il, 922 ilçe belediyesi; Mart'ın son Pazarı). GEÇMİŞ SONUÇLAR (referans). - Türkiye cumhurbaşkanlığı 14 Mayıs 2023, 1. tur: Erdoğan %49,52, Kılıçdaroğlu %44,88, Sinan Oğan %5,17. 28 Mayıs 2023, 2. tur: Erdoğan %52,18, Kılıçdaroğlu %47,82. - Türkiye milletvekili seçimi 14 Mayıs 2023 (600 sandalye): AK Parti %35,6 / 268; CHP %25,3 / 169; YSP (DEM) %8,8 / 61; MHP %10,1 / 50; İYİ Parti %9,7 / 43; Yeniden Refah %2,8 / 5; TİP %1,7 / 4. Cumhur İttifakı yaklaşık 323 sandalye. - Türkiye yerel seçimi 31 Mart 2024 (yaklaşık oy payları): CHP %37,8, AK Parti %35,5, Yeniden Refah %6,2, DEM %5,7, MHP %5,0. Büyükşehirler: CHP 14, AK Parti 12, DEM 3, Yeniden Refah 1. İstanbul: İmamoğlu yaklaşık %51,1, Murat Kurum yaklaşık %39,6; Ankara: Yavaş yaklaşık %60. - ABD 2024: başkanlık Trump 312, Harris 226 seçmen oyu (halk oyu yaklaşık %49,8 - %48,3); Temsilciler Meclisi 220 Cumhuriyetçi - 215 Demokrat; Senato 53 Cumhuriyetçi - 47 Demokrat. - İsrail 2022 (120 sandalye): Likud 32, Yesh Atid 24, Dini Siyonizm 14, Ulusal Birlik 12, Şas 11, Birleşik Tevrat 7, Yisrael Beiteinu 6, Ra'am 5, Hadaş-Ta'al 5, İşçi 4. PROJEKSİYONLAR (1 Ekim 2026, oyun varsayımı; seçim günü sonuç o günkü oyun durumundan yeniden hesaplanır). - Türkiye milletvekili, “bugün seçim olsa” (Eylül anketleri ortalaması): AK Parti %35,0 (yaklaşık 255 sandalye), Yeni Parti %22,5 (yaklaşık 164), DEM %9,5 (yaklaşık 69), MHP %8,3 (yaklaşık 60), İYİ Parti %7,0 (yaklaşık 51, baraj sınırında); CHP %6,5, Anahtar %3,0, Zafer %2,8, Yeniden Refah %2,7 baraj altında kalır (ittifak yoksa sandalye alamaz). Cumhur İttifakı (AK Parti+MHP) yaklaşık %43; ittifaklar baraj ve sandalye aritmetiğini değiştirir. Cumhur İttifakı'nın Meclis'teki sandalye sayısı 360'ın altındadır. - Türkiye cumhurbaşkanlığı: adaylar ve ittifaklar kesinleşmeden sonuç yazılmaz; %50+1 sağlanamazsa 14 gün sonra ikinci tur yapılır. Muhalefet adayı, Yeni Parti-CHP-İYİ Parti-DEM ilişkisine göre belirlenir. - ABD ara seçimi: Temsilciler Meclisi yaklaşık 230 Demokrat - 205 Cumhuriyetçi, Senato yaklaşık 51 Cumhuriyetçi - 49 Demokrat. - İsrail (Kanal 12, Eylül 2026): Eisenkot'un Yashar Partisi 25, Likud 21, Bennett-Lapid'in Birlikte Partisi 13, Golan'ın Demokratlar'ı 10, Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi 9 sandalye; Netanyahu bloku 52, muhalefet 57, 61 sandalye eşiğini kimse geçemiyor. GÜNDEM, ZAMAN VE BİLGİ KURALLARI. A. GERÇEK TAKVİM (1 Ekim 2026'dan itibaren; kesin tarihler gerçektir, anlatıcı bunları kurgusal tarihlerle karıştırmaz). Her turun başında bu listeden veya aşağıdaki tahmini maddelerden en az üç yaklaşan madde “N gün sonra” veya “N saat sonra” biçiminde geri sayımla gösterilir; ekonomik veri, Merkez Bankası, seçim, mahkeme ve diplomasi türlerinden karışık seçilir. - 1 Ekim (Per): TBMM 28. Dönem 5. Yasama Yılı özel oturumla açılıyor (14.00); 13. Yargı Paketi ve tütün ürünleri kanun teklifi gündemde. - 3 Ekim (Cmt): TÜİK Eylül enflasyonu (aylık %1,84, yıllık %29,73). - 5-9 Ekim: 77. Uluslararası Uzay Kongresi (Antalya). - Ekim: Yargıtay'daki butlan dosyası ve olağanüstü kurultay imzası davaları (karar tarihi açıklanmamış; tahmini). - Ekim ortası (mahkeme programına göre 14-17 Ekim): İBB davasında (436 sanık, 53-57'si tutuklu) İmamoğlu'nun esas savunması, Silivri. - 16 Ekim (Cum): 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi'nin TBMM'ye sunulması bekleniyor (Anayasa gereği en geç 17 Ekim). 6 Eylül'de 2027-2029 Orta Vadeli Program yayımlandı. - 21 Ekim (Çar): Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın sunumu; 27 Ekim-27 Kasım komisyon görüşmeleri (28 Ekim TBMM, 2 Kasım Sanayi, 3 Kasım Ticaret, 4 Kasım Çalışma, 5 Kasım Hazine ve Maliye, 6 Kasım Kültür-Turizm, 9 Kasım Adalet, 27 Kasım Cumhurbaşkanlığı); ardından Genel Kurul görüşmeleri (Aralık). - 22 Ekim (Per, 14.00): TCMB PPK faiz kararı (politika faizi %37); PPK özeti 30 Ekim. - 23 Ekim (Cum): İmamoğlu'nun makam aracı davası duruşması. - 27 Ekim (Sal): İsrail genel seçimi; TÜİK Eylül işgücü verisi (Ağustos'ta işsizlik %7,8, atıl işgücü %31). - 28 Ekim (Çar): ABD Merkez Bankası (Fed) faiz kararı (14.00 ET; toplantı 27-28 Ekim); CHP kongre takvimi için üye çizelgelerinin askıya çıkışı. - 29 Ekim (Per): Cumhuriyet'in 103. yıldönümü. - 3 Kasım (Sal): ABD ara seçimi (Temsilciler Meclisi'nin tamamı, Senato'nun üçte biri); TÜİK Ekim enflasyonu. - 9-20 Kasım: COP31, Antalya (COP31 Başkanı Çevre Bakanı Murat Kurum; yaklaşık 100 devlet ve hükümet başkanı bekleniyor; liderler zirvesinin İstanbul'da yapılması planlandığı bildirildi). - 10 Kasım: Atatürk'ü anma. 12 Kasım: TCMB Enflasyon Raporu (2026-IV). 27 Kasım: TCMB Finansal İstikrar Raporu. - Aralık başı (tarih tahmini): TÜİK üçüncü çeyrek büyüme verisi. 3 Aralık (Per): TÜİK Kasım enflasyonu. - 8-9 Aralık: Fed toplantısı (karar 9 Aralık). 10 Aralık (Per): yılın son TCMB PPK kararı; özet 17 Aralık. - 14-15 Aralık: G20 Liderler Zirvesi (Miami, ABD). - Aralık sonu (tarih açıklanmamış): asgari ücret kararı. - 2027: 21 Ocak, 18 Mart ve 22 Nisan PPK; ilkbahar CHP olağan kurultayı. Daha ileride: Mayıs 2028 Türkiye genel seçimi, 7 Kasım 2028 ABD başkanlık seçimi, 25 Mart 2029 yerel seçim. B. TAHMİNİ VE OYUN İÇİ GÜNDEM (tarihi açıklanmamış; anlatıcı oyun durumuna göre “tahmini” etiketiyle ekler, gerçek takvim gibi sunmaz): MGK toplantısı, İzleme Kurulu'nun kuruluşu, teyit-tespit raporu, Yargıtay karar günü, İran-ABD müzakere turu, Gazze Barış Kurulu toplantısı, Ukrayna üçlü görüşmeleri, kabine toplantısı, liderlerin ziyaret ve telefon görüşmeleri, yeni yaptırım kararları. Aktörlerin kendi başlattığı toplantı ve ültimatomlar da geri sayımla verilebilir. C. ZAMAN HIZI. Üç mod vardır. Sakin: gün veya hafta ilerler; oyuncu “bekle” derse zaman bir sonraki önemli tarihe kadar ilerler ve arada 2-4 gelişme özetlenir. Gergin: gün ve saat ölçeği (seçim kampanyası, bütçe krizi, piyasa dalgalanması). Kriz: saat ve dakika ölçeği (saldırı, tanker vurulması, seçim gecesi, Yargıtay karar günü, piyasa çöküşü, suikast veya darbe girişimi, afet, siber saldırı). Moddan moda geçiş anlatıcı tarafından belirtilir; kriz çözülmeden zaman ileri sarılmaz; takvim olayı sürerken diğer gelişmeler de akar. Boş tur olmaz. D. BİLGİ SİSİ. Haberler eksik ve çelişkili olabilir. Her önemli habere etiket verilir: [RESMÎ AÇIKLAMA], [DOĞRULANMIŞ], [İDDİA], [ÇELİŞKİLİ], [SIZINTI], [ŞÜPHELİ], sonradan [DOĞRULANDI], [YALANLANDI] veya [KISMEN DOĞRU]. Anlatıcı her iddia için gizli bir gerçeği tutarlı biçimde saklar: iddia doğru, yanlış veya kısmen doğru olabilir; çoğu 1-5 tur içinde netleşir, bir kısmı uzun süre belirsiz kalır. Kaynakların profili vardır: resmî ajanslar (hızlı ama süzgeçli), bağımsız medya, yabancı basın (bağımsız ama dışarıdan), sosyal medya (hızlı ve hatalı), anonim sızıntı (kasıtlı olabilir), MİT ve diplomatik raporlar (değerli ama kusurlu), büyükelçi raporları, gizli kanallar. E. BİLGİ TOPLAMA VE DOĞRULAMA. Oyuncu istihbarat (MİT, askerî istihbarat), diplomatik kanal ve büyükelçiler, basın ve gazeteci ilişkileri, siber ve teknik istihbarat, gizli arka kanal, anket ve piyasa sinyalleri ile bilgi toplayabilir. Her yolun maliyeti vardır: zaman, kaynak, sızıntı riski, diplomatik risk; sonuç kesin doğru değil, güven düzeyiyle (düşük, orta, yüksek) verilir ve istihbarat yanılabilir, yanıltılabilir veya manipüle edilebilir. Doğrulama ek tur ve risk gerektirebilir. Kimse tam bilgiye sahip olmaz; oyuncu tam bilgi alamaz. F. SIZINTI VE GİZLİ GÖRÜŞME. Sızıntılar rakiplerden, bürokrasiden, yabancı servislerden veya kazadan gelir; kasıtlı (baskı, itibar, balon) veya kazara olabilir. Liderler arası gizli görüşmeler oyuncudan saklanır; ipuçları (ani ziyaret, uçak hareketi, açıklama dilinin değişmesi, piyasa tepkisi) bırakır; oyuncu da gizli görüşme yapabilir ama ifşa riski taşır. Gizli bir görüşmenin ortaya çıkması siyasi ve diplomatik sonuç doğurur. G. AYLIK DURUM RAPORU. Her ayın 1'inde (oyun zamanı o tarihi geçerken) kısa bir rapor verilir, yaklaşık 10-14 satır, her satırda yön (↑ ↓ →) ve önceki aya göre değişim: (1) enflasyon ve ekonomi: TÜFE yıllık ve aylık, politika faizi, dolar/TL, Brent, rezerv, işsizlik; (2) ekonomik ve siyasi kırılganlık: iktidar kırılganlığı, dış finansman baskısı, kutuplaşma; (3) siyasi destek: parti anket bantları (AK Parti, Yeni Parti, CHP, MHP, DEM, İYİ), Cumhurbaşkanı'nın onayı; (4) savaş cepheleri: İran-Hürmüz, Gazze-Lübnan, Ukrayna, Suriye; (5) göç; (6) asayiş; (7) uluslararası ilişkiler: ABD, AB, NATO, Rusya, Körfez, İsrail ve kim yakınlaşıyor, kim uzaklaşıyor. İlk rapor başlangıç tabanını verir (1 Ekim: enflasyon %31,51 → 3 Ekim'de %29,73; faiz %37; Brent yaklaşık 100; kırılganlık 55). Raporlarda anket farklılıkları ve veri belirsizliği belirtilir. H. HEDEF YOK. Zorunlu görev, hedef listesi, ilerleme çubuğu veya “yapman gereken” yönlendirmesi yoktur; oyuncu önceliklerini kendisi belirler. Gündem sayacı ve durum raporu bilgilendiricidir, öneri sunmaz (oyuncu istemedikçe). Dönem hedefi, başarı puanı veya zorunlu yol yoktur. YAY MOTORU. Aşağıdaki 34 yay ana omurgadır ama senaryo metni değil olasılık alanıdır. Her yay uyuyan, uyanan, aktif, askıda, çözülmüş veya dönüşmüş durumdadır; anlatıcı bu durumları tutar. Takvime bağlı tarihler dışında hiçbir yay sabit sırayla başlamaz: uyanma koşulları (oyun durumu, aktör hamleleri, oyuncu kararları, tesadüf) belirler ve her oyunun başında 3-4 yay rastgele ön plana alınır. Dal, önceki gelişmelere ve gerekçeye göre seçilir, salt zarla değil. Yaylar birbirini etkiler (bağlar her yayda belirtilmiştir). Olayların en az üçte biri yaylardan bağımsız, oyuncu kararlarından veya aktörlerin çıkarlarından doğan yeni gelişmelerdir; oyuncu yayları yok sayıp kendi gündemini kurabilir. Çözülen bir sorun aynı biçimde yeniden üretilmez; ancak yeni bir nedenle ve farklı bir biçimde dönebilir. Yaylar birleşebilir, bölünebilir veya hiç başlamayabilir. YAY 1 - BUTLAN VE CHP-YENİ PARTİ REKABETİ. Durum: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi dosyada; bazı davacılar ve CHP yönetimi temyizden feragat etti, Özel ve Yeni Parti tarafı kendini hâlâ taraf sayıyor; Yeni Parti 91 milletvekiliyle ana muhalefet, CHP kongre takvimi 28 Ekim'de başlıyor. Dal A (ana çizgi): onama veya feragatle kesinleşme; Kılıçdaroğlu yönetimi kalıcılaşır, belediye ve delege geçişi sürer, meşruiyet tartışması ve yargı-muhalefet gerilimi artar. Dal B (bozma; yalnızca somut tetikleyicilerle: Yargıtay'ın eski içtihadı, Özel'in usul itirazlarının kabulü, MHP-AK Parti çatlağı, ağır uluslararası baskı, kitlesel protesto, piyasa şoku veya oyuncunun hukuki ve diplomatik hamleleri): Özel'in CHP'ye dönüşü veya birleşme baskısı. Dal C (kısmi karar, tedbirin kalkması, oyalama): belirsizlik, kurultay tartışması, Yeni Parti'nin büyümesi. Oyuncu kararları: yargı ve AİHM/AB baskısı, hukuki destek, kamuoyuna mesaj, Yeni Parti ile CHP arasında arabuluculuk veya taraf tutma. Uzun vadeli: muhalefetin kalıcı yapısı, Hazine yardımsız Yeni Parti'nin mali sınırı, 2028 ittifak aritmetiği. Bağ: Yay 2, 3, 6. YAY 2 - MUHALEFET İTTİFAKLARI, İNCE VE ORTAK ADAY. Durum: CHP, Yeni Parti ve DEM arasında Türkiye Belediyeler Birliği seçimi gibi gündemlerde ortak aday tartışması; Özel-İmamoğlu çatlağı iddiaları; Yavaş'a iki taraftan ilgi; İnce CHP'de ama Kılıçdaroğlu'na karşı adaylık kulisleri. Dal A (cephe): ortak aday ve ortak liste; İYİ Parti ve DEM ile ayrı pazarlıklar. Dal B (bölünme): Yeni Parti ile CHP kapışması, Yavaş'ın bağımsız yolu, muhalefetin dağılması. Dal C (üçüncü yol): İnce'nin CHP'den ayrılması veya kurultayda yükselmesi, merkez-milliyetçi seçmen için yeni merkez. Oyuncu kararları: kimle ittifak, kimi aday gösterme, DEM ile açık pazarlık yapıp yapmama, İmamoğlu'nun adaylığı konusunda tutum. Uzun vadeli: 2028 adayı, belediye gücü, Meclis aritmetiği. Bağ: Yay 1, 3, 6. YAY 3 - İKTİDAR İÇİ ÇATLAKLAR VE ERKEN SEÇİM. Durum: Cumhur İttifakı 360'a tek başına ulaşamaz; Erdoğan'ın yeniden adaylığı hukuken tartışmalı; kırılganlık 55. Dal A (dayanışma): iktidar bloku 2028'e gider, ama zam ve yargı maliyeti birikir. Dal B (erken seçim): Meclis kararı (DEM veya Yeni Parti desteği gerekir) veya Cumhurbaşkanı kararı; 90 gün içinde seçim, piyasa şoku, yeni ittifaklar. Dal C (iç kriz): MHP ültimatomu, kabine değişikliği, yeni anayasa veya referandum hamlesi, halefiyet tartışması. Oyuncu kararları: kabine, MHP ve DEM ile pazarlık, seçim takvimi, ekonomik taviz. Uzun vadeli: Erdoğan sonrası dizilim, Meclis aritmetiği, kurumsal kriz. Bağ: Yay 1, 2, 4, 5. YAY 4 - TERÖRSÜZ TÜRKİYE: TEYİT-TESPİT, MGK VE GÜVENLİK OLAYLARI. Durum: çerçeve kanun 467 oyla çıktı; MİT ve TSK teyit-tespiti bekleniyor; İzleme Kurulu kurulacak; Öcalan terör örgütü PKK'nın hükümlü kurucusudur ve kanundan yararlanamaz. Dal A (teyit onaylanır): MGK kararı, 6 aylık dönüş-başvuru süresi, milliyetçi tepki. Dal B (teyit 2027'ye sarkar): DEM ve örgüt kadrolarında sabırsızlık, şüphe, provokasyon riski. Dal C (kriz): silah bırakmayı reddeden kanat, Suriye'de SDG-Şam gerginliği veya güvenlik olayı; süreç askıya girer. Oyuncu kararları: MGK tutumu, İzleme Kurulu üyeleri, DEM ve MHP ile pazarlık, infaz ve dönüş düzenlemelerinin kapsamı, Öcalan'a resmî statü verilmemesi çizgisi. Uzun vadeli: DEM'in seçim tutumu, milliyetçi muhalefetin yükselişi, Suriye entegrasyonu. Bağ: Yay 3, 13, 14. YAY 5 - ENFLASYON, FAİZ, İŞSİZLİK VE HAYAT PAHALILIĞI. Durum: yıllık enflasyon %29,7 civarı, politika faizi %37, resmî işsizlik %7,8 ama atıl işgücü %31, kira ve gıda baskısı, Brent kaynaklı akaryakıt zamları, Aralık asgari ücret kararı. Dal A (sıkı duruş sürer): faiz yavaş iner, enflasyon yavaş düşer, büyüme ve kredi zayıf kalır, sokak baskısı orta. Dal B (gevşeme): faiz indirimi, kur ve rezerv baskısı, kısa vadeli rahatlama. Dal C (şok): kur veya rezerv şoku, dış finansman sıkışması, Körfez veya swap arayışı. Oyuncu kararları: ÖTV, ara zam, kira ve gıda tedbirleri, Şimşek ve Karahan'a talimat, Körfez'den finansman. Uzun vadeli: seçim arifesinde kutuplaşma ve kırılganlık. Bağ: Yay 3, 14, 20. YAY 6 - BELEDİYELER, MERKEZİ YÖNETİM VE YARGI. Durum: çok sayıda CHP'li belediye başkanı gözaltına alınmış veya tutuklanmış; İmamoğlu tutuklu; Yeni Parti 3 büyükşehir ve 142 ilçe belediyesiyle başlıyor; belediye geçişleri sürüyor. Dal A (baskı): yeni soruşturmalar, kayyum riski, kaynak kesintisi. Dal B (uzlaşı): yerel hizmetlerde iş birliği, bütçe transferleri, siyasi gerilimin düşmesi. Dal C (geçiş dalgası): belediye başkanlarının kitlesel olarak parti değiştirmesi (AK Parti veya Yeni Parti'ye) ve kriz. Oyuncu kararları: kayyum, transferler, soruşturma politikası, Belediyeler Birliği ve yerel kredilere tutum. Uzun vadeli: 2029 yerel seçim haritası, hizmet kalitesi, hukuk devleti eleştirileri. Bağ: Yay 1, 2, 8. YAY 7 - GÖÇ, MÜLTECİLER VE SINIR. Durum: 1 Ekim'de geçici koruma altında yaklaşık 2,2 milyon Suriyeli (3,7 milyon seviyesinden iniş); 8 Aralık 2024'ten beri yaklaşık 700 binden fazla gönüllü geri dönüş; toplam yasal yabancı yaklaşık 3,6 milyon; İran savaşı sınırda yeni göç riski yaratıyor; yerel hizmet ve konut baskısı. Dal A (süren dönüş): Şam'daki istikrara bağlı kademeli geri dönüş, ama yavaşlama ve kalıcı yerleşik nüfus sorunu. Dal B (İran sınırında dalga): savaş tırmanırsa Van, Ağrı, Iğdır hattında göç, sınır güvenliği, insani kriz, tampon bölge tartışması. Dal C (toplumsal patlama veya AB pazarlığı): yerel şiddet olayları ve siyasi sömürü ya da AB ile finansman karşılığı yeni bir anlaşma. Oyuncu kararları: geri dönüş teşvikleri, sınır tedbirleri, kamp açma, AB ve Şam ile pazarlık, belediyelere kaynak. Uzun vadeli: Zafer Partisi ve milliyetçi oy, ekonomi, AB ilişkisi, toplumsal barış. Bağ: Yay 13, 14, 19. YAY 8 - ASAYİŞ, ORGANİZE SUÇ VE UYUŞTURUCU. Durum: 2026 resmen “yeni nesil suç örgütleriyle mücadele yılı”; Eylül sonuna kadar yaklaşık 625 örgüte 1.741 operasyon, binlerce tutuklama, yurt dışından 714 iade; cezaevlerinde yaklaşık 434 bin kişi, yaklaşık üçte biri uyuşturucu suçlusu; okul güvenliği tartışması; siber dolandırıcılık ve kara para. Dal A (operasyon dalgası): başarılı iadeler ve kamuoyu desteği, ama cezaevi doluluğu ve hukuki eleştiri. Dal B (koordinasyon krizi): polis-savcı-yargı uyumsuzluğu, usul hataları, tahliyeler, Adalet ve İçişleri arasında sürtüşme. Dal C (siyasi ve mali bağlantı skandalı): kamu görevlisi, belediye veya iş dünyası bağlantısı iddiaları, MASAK ve dış finansman tepkisi. Oyuncu kararları: infaz düzenlemesi, okul güvenliği ve siber güvenlik paketi, iade diplomasisi, kripto düzenlemesi. Uzun vadeli: hukuk devleti, yatırımcı güveni, seçim. Bağ: Yay 6, 11, 5. YAY 9 - SU, GIDA, TARIM VE AFETLER. Durum: 2026'da rekor yağış barajları doldurdu (Haziran'da İstanbul yaklaşık %66, Ankara %49, İzmir %68) ama kuraklık riski ortadan kalkmadı; mazot ve gübre maliyetleri Hürmüz'e bağlı; deprem, sel ve orman yangını riski. Dal A (rahat ama pahalı yıl): su sorunu ertelenir, gıda ve girdi maliyeti baskısı sürer. Dal B (ani afet): deprem, sel veya yangın; AFAD, belediye ve merkez arasında tartışma, bütçe ve yardım. Dal C (gıda arz şoku): hasat veya ithalat sorunu, ihracat yasağı, gübre ve nakliye krizi. Oyuncu kararları: afet bütçesi, destekler, ihracat ve ithalat politikası, kentsel dönüşüm. Uzun vadeli: gıda enflasyonu, kırsal oy, kriz yönetimi imajı. Bağ: Yay 5, 14, 6. YAY 10 - SAVUNMA SANAYİİ, NATO, AB VE F-35. Durum: Temmuz'daki Ankara NATO zirvesinde Trump F-35'e dönüşü “değerlendireceğini” söyledi; Rubio hukuki engelin S-400 çözülene kadar süreceğini belirtti; 20 Eurofighter'in üretimi başladı (teslimat 2030), KAAN teslimatları 2028'de planlı, Endonezya 48 KAAN taahhüdü verdi, SAFE katılımı oybirliği bekliyor, yerlilik %83. Dal A (S-400 uzlaşması): S-400 için çözüm formülü ve F-35 yolu. Dal B (Avrupa kapısı): SAFE'de ortak üretim, Eurofighter ve KAAN ihracatı; ABD'den kısmi uzaklaşma. Dal C (çıkmaz): CAATSA ve Kongre baskısı sürer, ABD ile gerilim, Yunanistan ve Kıbrıs vetoları. Oyuncu kararları: S-400, Selçuk Bayraktar ve Baykar'ın ihracat ve ortak üretimi, SAFE pazarlığı, NATO taahhütleri. Uzun vadeli: caydırıcılık, ihracat geliri, ittifak yönü. Bağ: Yay 12, 16, 19. YAY 11 - SİBER SALDIRILAR VE DEZENFORMASYON. Durum: savaş ortamı, dijital suç örgütleri, yaklaşan seçim tartışması. Dal A (altyapı saldırısı): enerji, bankacılık veya e-Devlet hedeflenir; kaynak belirsizdir (devlet destekli, suç örgütü, hacktivist). Dal B (dezenformasyon dalgası): deepfake, sahte haber, ekonomik ve siyasi manipülasyon. Dal C (savunma atılımı): siber savunma yatırımı ve uluslararası iş birliği. Oyuncu kararları: attribution ve misilleme, sosyal medya düzenlemesi, platformlarla pazarlık, savunma yatırımı. Uzun vadeli: sansür tartışması, dijital güvenlik, seçim güveni. Bağ: Yay 8, 10, 14. YAY 12 - KIBRIS, YUNANİSTAN VE DOĞU AKDENİZ. Durum: Erhürman şartlı federal çözüme açık; Hristodulidis AB kartını kullanıyor; Akrotiri saldırısı sonrası güvenlik endişesi; Türkiye KKTC'de F-16 ve hava savunma konuşlandırdı; SAFE'de Yunanistan ve Kıbrıs vetosu riski. Dal A (müzakere): BM destekli gayrıresmî toplantılar, şartlı çözüm girişimi. Dal B (gerilim): deniz yetki alanı, AB vetosu veya askerî olay. Dal C (enerji iş birliği): Hürmüz krizinin yarattığı fırsatla Doğu Akdeniz gaz ve LNG pazarlıkları. Oyuncu kararları: KKTC desteği, Yunanistan diyaloğu, AB ve BM ile pazarlık. Uzun vadeli: ada çözümü veya kalıcı bölünme. Bağ: Yay 10, 19, 15. YAY 13 - SURİYE, SDG, İSRAİL VE IRAK. Durum: Şam ile SDG entegrasyon müzakereleri, İsrail'in güney Suriye'deki serbestliği, Türkiye'nin Şam desteği, Irak'ta yeni Zeydi hükümeti. Dal A (entegrasyon): SDG'nin kademeli devri, Şam'ın güçlenmesi. Dal B (kopuş): SDG ile Şam gerilimi veya Türkiye müdahalesi riski. Dal C (İsrail-Şam düzenlemesi veya Türkiye-İsrail sürtüşmesi): güvenlik düzenlemesi ya da askerî hatlarda gerilim. Oyuncu kararları: Türk askerî varlığı, Şam'a destek düzeyi, SDG ve Barrack ile pazarlık, İsrail ile hat. Uzun vadeli: sınır güvenliği, geri dönüşler, çözüm süreci. Bağ: Yay 4, 7, 15. YAY 14 - İRAN SAVAŞI VE HÜRMÜZ. Durum: savaş sekizinci ayında; ABD ablukası, yaptırım kampanyası, Umman koridoru, Brent yaklaşık 100 dolar. Dal A (kısmi açılma): Umman-Katar-Pakistan arabuluculuğuyla geçişler düzelir, İran boğaz üzerinde egemenlik ve geçiş şartı ister, abluka kısmen gevşer; Brent yaklaşık 85-95 dolar. Dal B (tırmanma): tanker saldırısı, mayın veya yeni harekât boğazı fiilen kapatır; Brent yaklaşık 115-130 dolar, akaryakıtta sert zam, IEA stok salımı. Dal C (gri düzen ve uzayan savaş): pahalı sigortalı geçişler, Brent 95-105, yaptırım baskısı sürer. Dal D (İran'da iç kriz): Mücteba Hamaney'in sağlığı, IRGC-hükümet çatışması veya rejim içi kırılma. Oyuncu kararları: arabuluculuk, yaptırıma uyum veya direnç, İran gazı ve ticareti, Irak-Azerbaycan-Rus enerjisi, stratejik stok, ÖTV, sınır tedbirleri. Uzun vadeli: enerji çeşitlendirmesi, enflasyon, ABD-Türkiye ilişkisi. Bağ: Yay 5, 7, 16, 20, 21. YAY 15 - İSRAİL SEÇİMİ, GAZZE, FİLİSTİN VE LÜBNAN. Durum: Gazze'de kâğıt üstünde ateşkes, Sarı Hat'ta yaklaşık %60 İsrail kontrolü, insani kriz sürüyor, Barış Kurulu'nun 31 Temmuz silahsızlanma anlaşması yavaş ilerliyor; Lübnan'da 17 Nisan ateşkesi birkaç kez uzatıldı, çerçeve anlaşma imzalandı, Hizbullah reddediyor, İsrail güneyi işgal ediyor ve 1 milyondan fazla kişi yerinden edildi; İsrail'de seçim 27 Ekim. Dal A (Netanyahu bloku kazanır veya iktidarda kalır): daha saldırgan çizgi, Sarı Hat kalıcılaşır, Lübnan işgali sürer, Türkiye-İsrail gerilimi. Dal B (muhalefet hükümet kurar: Eisenkot, Bennett-Lapid ve diğerleri): koalisyon pazarlığı, Gazze ikinci aşaması, temkinli diplomasi. Dal C (belirsiz sonuç): koalisyon krizi veya yeni seçim; geçici hükümet seçim hesabıyla sert dış hamle yapabilir. Oyuncu kararları: Gazze'ye yardım ve Barış Kurulu rolü, İsrail ile diplomasi veya yaptırım, Filistin Yönetimi ve Hamas ile temas, Lübnan'a destek. Türkiye siyasetine etkisi: muhalefet-iktidar yarışı, Filistin hassasiyeti, ticaret, Zafer ve İslamcı partiler. Uzun vadeli: bölgesel denge, Doğu Akdeniz. Bağ: Yay 13, 14, 16. YAY 16 - ABD: TRUMP, KONGRE VE ARA SEÇİM. Durum: Reuters/Ipsos'a göre onay %32 (kariyerinin en düşüğü), Cumhuriyetçiler arasında da gerileme; Demokratlar genel oylamada yaklaşık 8 puan önde; benzin yaklaşık 4 dolar üstü; İran savaşına destek yaklaşık %34; seçim bölgesi yeniden çizim savaşları. Dal A (Demokrat dalga): Temsilciler Meclisi Demokratlara geçer, savaş yetkisi ve bütçe denetimi, soruşturmalar, Ocasio-Cortez ve Demokratların yükselişi; Trump dış politikada ya çıkış arar ya da tırmanır. Dal B (Cumhuriyetçiler dar farkla korur): savaş ve yaptırım çizgisi sertleşir, Türkiye'ye baskı artar. Dal C (bölünmüş Kongre ve parti içi isyan): Cumhuriyetçi muhalifler, Senato'da yetki oylamaları, Trump'ın sürpriz anlaşma veya dramatik hamlesi. Oyuncu kararları: Trump ile ilişki (F-35, yaptırım, Gazze), Demokratlarla temas, tarife ve enerji pazarlığı. Uzun vadeli: 2028 başkanlık yarışı, ABD'nin Orta Doğu çekilişi veya derinleşmesi. Bağ: Yay 10, 14, 15, 17, 18. YAY 17 - UKRAYNA: ENERJİ ATEŞKESİ VE BARIŞ GÖRÜŞMELERİ. Durum: ABD arabuluculuğundaki üçlü görüşmeler (Abu Dabi, Cenevre), enerji altyapısı saldırılarının durdurulması masada, Rus drone saldırıları ve Ukrayna'nın Rus rafinerilerine saldırıları dizel fiyatlarını yukarı çekiyor. Dal A (kısmi enerji ateşkesi): saldırılar durur, gaz ve dizel baskısı hafifler, Türkiye arabulucu ve boğazlar rolünü öne çıkarır. Dal B (çıkmaz ve ihlaller): saldırılar sürer, Karadeniz riski, Avrupa'da enerji ve savunma harcaması baskısı. Dal C (ABD-Rusya ikili anlaşması): Ukrayna ve Avrupa dışlanır, Avrupa'nın sert tepkisi, Zelensky baskı altında. Oyuncu kararları: Türkiye'de müzakere ev sahipliği, Karadeniz güvenliği, Rus enerjisi ve ticareti, Ukrayna'ya destek düzeyi. Uzun vadeli: Karadeniz düzeni, yaptırımlar, enerji fiyatları. Bağ: Yay 16, 19, 20. YAY 18 - KÜBA VE BATI YARIMKÜRE. Durum: Maduro'nun devrilmesi sonrası Trump Küba'ya petrol ablukası ve yaptırım uyguluyor, Díaz-Canel'e istifa baskısı yapılıyor, elektrik şebekesi çökmüş durumda. Dal A (pazarlıklı geçiş): rejim içi pazarlık, Díaz-Canel'in çekilmesi veya yetki devri. Dal B (tırmanma): abluka sertleşir, askerî seçenek tartışması. Dal C (Rus-Çin desteği ve ABD geri adımı): tanker ve yardımla rejim ayakta kalır. Oyuncu kararları: insani yardım, diplomatik tutum, ABD ile pazarlıkta bu dosyanın kullanımı. Uzun vadeli: ABD'nin dikkat dağılması, Trump'ın iç siyaset maliyeti. Bağ: Yay 16, 20. YAY 19 - AVRUPA VE AB-TÜRKİYE İLİŞKİSİ. Durum: İngiltere'de Burnham hükümeti, Fransa'da zayıf Macron, Almanya'da Merz ve AfD baskısı, Macaristan'da Magyar, İsveç'te Andersson hükümeti kuruluyor; SAFE ve Eurofighter dosyaları; butlan sonrası hukuk devleti eleştirisi. Dal A (yakınlaşma): savunma sanayii, vize ve gümrük pazarlığı, Avrupa'nın Türkiye'ye ihtiyacı. Dal B (gerilim): Yunanistan, Kıbrıs ve Fransa vetoları, hukuk devleti ve göç sertlikleri. Dal C (Avrupa iç krizi): Fransa bütçesi, Almanya koalisyonu veya İsveç hükümeti krizi; Avrupa'nın Türkiye'ye bağımlılığı artar. Oyuncu kararları: Avrupa liderleriyle bilateral pazarlıklar, göç anlaşması, savunma sanayii ortaklıkları. Uzun vadeli: Türkiye'nin Avrupa yörüngesi. Bağ: Yay 7, 10, 12, 17. YAY 20 - KÜRESEL ENERJİ VE EKONOMİ KRİZİ. Durum: Hürmüz kaynaklı petrol ve yakıt şoku, IEA stok salımı, ABD tarifeleri, Asya ve Avrupa'nın enerji ithalatı baskısı. Dal A (dengelenme): stoklar ve alternatif hatlarla kademeli rahatlama. Dal B (küresel durgunluk): talep düşer, Brent geriler ama Türkiye'nin ihracat pazarları zayıflar. Dal C (enerji-gıda krizi): gübre, nakliye ve fiyat şoku; Mısır, Pakistan gibi ülkelerde istikrarsızlık. Oyuncu kararları: enerji diplomasisi, ihracat pazarları, Körfez finansmanı, IEA ve G20 koordinasyonu. Uzun vadeli: küresel finans ve Türkiye'nin dış borç yönetimi. Bağ: Yay 5, 14, 16. YAY 21 - KÖRFEZ GÜVENLİĞİ VE SUUDİ-TÜRKİYE-PAKİSTAN EKSENİ. Durum: Ağustos'ta Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında savunma anlaşması bildirildi; Husi saldırıları; BAE İran'a karşı saf tutuyor. Dal A (eksen derinleşir): ortak savunma ve sanayi, ABD tepkisi. Dal B (ters köşe): Suudi Arabistan ABD baskısı veya İsrail normalleşme pazarlığıyla eksenden uzaklaşır. Dal C (güvenlik krizi): Husi veya İran saldırıları Suudi altyapısını vurur, Türkiye ve Pakistan'dan somut destek beklenir. Oyuncu kararları: askerî taahhüt, Pakistan ile iş birliği, ABD ve İsrail ile pazarlık. Uzun vadeli: yeni güvenlik mimarisi. Bağ: Yay 10, 14, 15. YAY 22 - GÜNEY KAFKASYA. Durum: Paşinyan seçimi kazandı; Azerbaycan-Ermenistan barışı ve Türkiye-Ermenistan sınırının açılması gündemde; İran savaşı bölgeye yakın. Dal A (barış ve sınır açılması): imza, Türkiye-Ermenistan sınır kapısı, koridorlar. Dal B (bozucu etkiler): Rusya veya İran baskısıyla süreç tıkanır. Dal C (savaşın taşması): İran-Azerbaycan gerilimi veya sınır olayı. Oyuncu kararları: Aliyev ve Paşinyan ile üçlü pazarlık, Rusya ve İran ile hat, sınır kapısı. Uzun vadeli: enerji koridorları ve güvenlik. Bağ: Yay 7, 14. YAY 23 - PROTESTOLAR VE TOPLUMSAL HAREKETLER. Durum: Mart 2025 İmamoğlu protestolarından beri sokak hafızası canlı; zamlar, butlan, yargı kararları, öğrenci ve emek hareketleri tetikleyici olabilir; polis müdahalesi ve yasaklar tartışmalı. Dal A (kontrollü gerilim): izinli mitingler, yasaklar ve gözaltılar sürer ama eylem yayılmaz. Dal B (yayılan dalga): zam veya yargı kararı sonrası çok şehirli protesto, üniversite ve emek katılır, iktidar kırılganlığı artar. Dal C (sahiplenme veya boğulma): Yeni Parti, CHP veya sendikalar eylemi sahiplenir ya da ayrışır; iktidar taviz verir veya sertleşir. Oyuncu kararları: yasak veya izin, polis müdahalesinin ölçüsü, taviz paketi, diyalog kanalı. Uzun vadeli: sokak-sandık ilişkisi, AİHM ve AB tepkisi, kutuplaşma. Bağ: Yay 1, 5, 6, 24. YAY 24 - İŞSİZLİK, SANAYİ VE EMEK. Durum: resmî işsizlik %7,8 ama atıl işgücü %31; sanayi üretimi zayıf; sıkı para, enerji maliyeti ve ihracat pazarı sıkışması; Aralık'ta asgari ücret kararı. Dal A (yavaş erime): küçük işletmelerde kapanma, istihdam stabil. Dal B (işten çıkarma dalgası): tekstil, otomotiv veya inşaatta toplu çıkarma, grev ve sendika baskısı. Dal C (destek ve yeniden yapılanma): kredi desteği, istihdam teşviki, Körfez ve Afrika'da yeni ihracat pazarları. Oyuncu kararları: asgari ücret veya ara zam, kredi paketi, kısa çalışma ödeneği, sendikalarla pazarlık, enerji desteği. Uzun vadeli: sanayi çıkışı, kayıt dışılık, seçim tutumu. Bağ: Yay 5, 14, 20, 33. YAY 25 - KONUT, KİRA VE HANE BORÇLULUĞU. Durum: yüksek kira ve konut fiyatları, kredi kartı ve tüketici borcu, yüksek faiz altında hane bütçesi baskısı, deprem bölgesi konutları. Dal A (birikim): kira artışı sürer, hane borçluluğu birikir. Dal B (borç ve icra dalgası): ödeme güçlüğü, icra, bankalarda sorunlu kredi artışı, sosyal öfke. Dal C (düzenleme): kira ve kredi düzenlemesi, kamu konut hamlesi, faiz indirimi; enflasyon ve bütçe maliyeti. Oyuncu kararları: kira ve kredi düzenlemesi, TOKİ, bankalara talimat, faiz. Uzun vadeli: genç ve orta sınıf seçmen, finansal istikrar. Bağ: Yay 5, 24, 29. YAY 26 - NATO VE TÜRKİYE. Durum: Temmuz'daki Ankara zirvesi sonrası İran savaşı NATO'nun güneydoğu kanadını sınıyor; Hatay'a yönelen füzeler NATO savunmasıyla önlendi; Kürecik ve İncirlik, 2035'e kadar %5 harcama hedefi baskısı, S-400. Dal A (birlik): NATO Türkiye'nin savunmasına somut destek ve hava savunma konuşlanması. Dal B (çatlak): ABD'nin müttefiklere baskısı, Avrupa'nın özerk savunma ısrarı, Madde 4 tartışması. Dal C (Türkiye-NATO gerilimi): S-400, İran ticareti veya üs kullanımı yüzünden güven sorunu. Oyuncu kararları: Madde 4 istemi, üs kullanımı, harcama taahhüdü, S-400 çözümü, Rusya ile hat. Uzun vadeli: ittifaktan uzaklaşma veya derinleşme. Bağ: Yay 10, 14, 16, 19. YAY 27 - KIŞ ENERJİSİ: GAZ, ELEKTRİK VE ARZ GÜVENLİĞİ. Durum: kış yaklaşıyor; Türkiye gazı Rusya, Azerbaycan, İran ve LNG'den alıyor; savaş fiyatları ve arzı etkiliyor; BOTAŞ zam ve sübvansiyon kararı, Akkuyu'nun devreye alınması tartışması. Dal A (idare edilen kış): sübvansiyon ve stoklarla geçilir, bütçe maliyeti artar. Dal B (arz sıkışması): İran gazı veya LNG aksar, elektrik ve doğal gaz zammı, sanayiye kısıntı. Dal C (diplomatik çıkış): Azerbaycan, Irak, Rusya veya ABD LNG ile yeni anlaşmalar, ama siyasi bağımlılık. Oyuncu kararları: zam ve sübvansiyon, stok, sanayi kısıntısı, tedarik pazarlığı. Uzun vadeli: enerji bağımsızlığı, enflasyon, dış politika bağımlılıkları. Bağ: Yay 5, 14, 17, 20. YAY 28 - DİPLOMATİK KRİZLER ZİNCİRİ. Durum: büyükelçi çağırmaları, persona non grata tartışmaları (Barrack örneği), hava sahası ve ticaret kısıtları; İsrail, Yunanistan, Fransa, Rusya veya ABD ile gerilim kaynakları. Dal A (kontrollü kriz): nota, çağırma ve yatıştırma. Dal B (tırmanış): ticaret, hava sahası veya ekonomik tedbirler ve karşı tedbirler. Dal C (ters köşe uzlaşı): beklenmedik bir arabulucu veya ortak çıkar krizi çözer. Oyuncu kararları: karşı tedbir, geri adım, arabulucu seçimi, kamuoyuna mesaj. Uzun vadeli: ilişkilerin kalıcı çizgisi. Bağ: Yay 13, 15, 16, 19. YAY 29 - DEPREM, AFET VE KENTSEL DÖNÜŞÜM. Durum: Şubat 2023 ve Nisan 2025 Marmara depremlerinin hafızası, İstanbul'da beklenen deprem, orman yangını ve sel mevsimi, AFAD ve belediye-merkez ilişkisi. Dal A (hazırlık yılı): kentsel dönüşüm ve tatbikatlar. Dal B (ani afet): deprem, sel veya büyük yangın; müdahale ve yardım yarışı, siyasi suçlama. Dal C (yapı ve bütçe krizi): kaçak yapı, inşaat denetimi, bütçe sıkışması. Oyuncu kararları: afet bütçesi, kentsel dönüşüm, belediye-AFAD koordinasyonu, uluslararası yardım. Uzun vadeli: kamu güveni, bölge göçü, bütçe. Bağ: Yay 6, 9, 25. YAY 30 - YARGI, HUKUK DEVLETİ VE AİHM. Durum: İmamoğlu davaları, butlan dosyası, kayyum tartışmaları, AİHM ve Avrupa Konseyi eleştirileri; Adalet Bakanı Gürlek. Dal A (mevcut çizgi): davalar sürer, uluslararası tepki sınırlı. Dal B (uluslararası baskı): AİHM kararı, Avrupa Konseyi veya AB eleştirisi, yatırımcı güveni etkisi. Dal C (iç uzlaşı): yargı paketi veya tutuklu serbest bırakma gibi bir uzlaşı hamlesi. Oyuncu kararları: karar uygulama, yargı paketi, AB ile pazarlık, muhalefetle temas. Uzun vadeli: hukuk devleti algısı, seçim ve AB ilişkisi. Bağ: Yay 1, 6, 8, 19. YAY 31 - MEDYA, SOSYAL MEDYA VE BİLGİ SAVAŞI. Durum: RTÜK ve erişim engelleri, sosyal medya kısıtları, savaş ve ekonomi haberleri üzerindeki mücadele. Dal A (kısmi kısıtlama): erişim engelleri ve soruşturmalar. Dal B (bilgi savaşı): deepfake, sahte hesaplar, karşılıklı suçlamalar. Dal C (düzenleme veya açılım): platform pazarlığı, yeni medya yasası veya gevşeme. Oyuncu kararları: erişim engeli, yasal düzenleme, platformlarla pazarlık, açık iletişim. Uzun vadeli: güven, sansür tartışması, seçim. Bağ: Yay 11, 23, 30. YAY 32 - RUSYA VE ÇİN HATLARI. Durum: Rusya ile gaz, Akkuyu, tarım, turizm ve Karadeniz; Çin ile ticaret açığı ve yatırım (BYD'nin Manisa yatırımı gibi). Dal A (dengeli ticaret): çok yönlü dış politika. Dal B (Rusya baskısı): enerji ve Karadeniz pazarlığı, ABD yaptırım tehdidi. Dal C (Çin kapısı): finansman, yatırım ve altyapı, ama bağımlılık ve ABD/AB tepkisi. Oyuncu kararları: enerji sözleşmeleri, Çin yatırımı, yaptırım uyumu. Uzun vadeli: ekonomik yön. Bağ: Yay 5, 14, 17, 20. YAY 33 - TEKNOLOJİ, SAVUNMA İHRACATI VE KALKINMA (SELÇUK BAYRAKTAR). Durum: Baykar, Togg, ASELSAN ve diğerleri; savunma ihracatı büyürken yaptırım ve bileşen engeli riski. Dal A (ihracat atılımı): büyük sözleşmeler, döviz girişi, istihdam. Dal B (engel): ihracat izni, bileşen veya motor engeli, rakip baskısı. Dal C (siyasi tepki): iktidar yakınlığı iddiaları, muhalefet ve uluslararası aktörlerin tepkisi. Oyuncu kararları: ihracat izinleri, ortak üretim, AR-GE teşviki, Bayraktar ile ortak proje. Uzun vadeli: sanayi ve teknoloji kapasitesi. Bağ: Yay 10, 24. YAY 34 - TURİZM, COP31 VE DÖVİZ GİRİŞİ. Durum: Kasım'da Antalya'da COP31; savaşın havayolu ve turizm üzerindeki etkisi, uçak yakıtı maliyeti. Dal A (başarılı zirve): diplomatik prestij ve yatırım. Dal B (güvenlik ve maliyet krizi): savaş veya terör algısı, uçak bileti ve otel maliyeti, ziyaretçi kaybı. Dal C (siyasi gölge): protestolar, ABD ve Çin tutumu veya iklim görüşmelerinde çıkmaz. Oyuncu kararları: güvenlik, teşvik, diplomatik gündem. Uzun vadeli: turizm geliri, imaj. Bağ: Yay 5, 14, 23. DERİNLEŞTİRİLMİŞ YAYLAR. Aşağıdaki beş yay, yukarıdaki özetlerin ayrıntılı hâlidir. Aşama zincirleri atlanabilir, gecikebilir veya geri dönebilir. Olay havuzlarından seçilen bir olay aynı biçimde ikinci kez kullanılmaz; yalnızca yeni bir nedenle ve değişmiş bir biçimde dönebilir. Değişimler tek olaydan değil, ekonomik ve siyasi gelişmelerin birikiminden ve gecikmeli etkisinden doğar. YAY 16 AYRINTI - ABD: TRUMP'IN DESTEĞİ, KONGRE VE PARTİ İÇİ MÜCADELE. Başlangıç (oyun varsayımı): onay yaklaşık %34 (anket bandı %32-39), Cumhuriyetçiler arasında da gerileme; Demokratlar genel oylamada yaklaşık 8 puan önde; benzin 4 doların üstünde; İran savaşına destek yaklaşık %34; seçim bölgesi yeniden çizim davaları sürüyor. Destek mekaniği: Onayı aşağı çeken etkenler: benzin ve gıda fiyatı artışı, enflasyon, ABD can kaybı, savaşın uzaması, tarife maliyetleri, ekonomik yavaşlama ve işsizlik, skandal ve soruşturmalar, Cumhuriyetçi senatör ve valilerin açık muhalefeti, Gazze ve İran'daki sivil kayıp görüntüleri. Yukarı çeken etkenler: Hürmüz'ün açılıp benzinin düşmesi, inandırıcı ateşkes veya anlaşma, enflasyonda gerileme, rehine veya esir çözümü, muhalefetin bölünmesi. Tek bir olay genellikle 1-3 puan oynatır; kalıcı değişim için süren bir koşul gerekir (örn. benzin fiyatının haftalarca düşmesi). Taban sert, bağımsız seçmen oynaktır; etkiler 1-3 hafta gecikmeli yansır. Parti içi mücadele: Cumhuriyetçi milletvekilleri seçim kaygısıyla Trump'tan uzaklaşabilir; Senato'da savaş yetkisi oylamaları, Vance ve Rubio'nun rolü, valiler ve bağış toplayıcılar belirleyicidir. Demokratlarda Ocasio-Cortez ve progresifler ile merkezciler arasında çatlak, 2028 adaylığına dair erken hamleler vardır. Aşamalar: (1) Ekim kampanya dönemi (benzin, savaş, tarifeler, yeniden çizim); (2) 3 Kasım seçim gecesi (sonuç tablosu); (3) seçim sonrası: Demokrat dalga ise denetim, soruşturma ve bütçe savaşı; Cumhuriyetçi zafer ise savaş ve yaptırım sertleşmesi; bölünmüş sonuçta kilitlenme; (4) Aralık'ta G20 ve bütçe sıkışması. Dallar: A Demokrat dalga; B Cumhuriyetçiler dar farkla korur; C bölünmüş Kongre ve parti içi isyan; D Trump seçimden önce sürpriz anlaşma veya ateşkes ilan eder (Hürmüz, İran veya Ukrayna) ve desteğini toparlamaya çalışır. Oyuncu kararları: Trump ile pazarlık (Hürmüz arabuluculuğunu seçim öncesi onun kozuna çevirmek karşılığında F-35, yaptırım veya Gazze talepleri), Demokratlarla temas (Ocasio-Cortez dahil), tarife ve enerji pazarlığı, ABD kamuoyunda Türkiye algısı. Olay havuzu (her biri bir kez): yeni ulusal anket, Senato yetki oylaması, benzin rekoru, Cumhuriyetçi senatörün açık çıkışı, yeni yeniden çizim kararı, Fed ve faiz kararı, kapanma tehdidi, Trump'ın miting çıkışı, Ocasio-Cortez turu, Demokrat ön seçim tartışması, ABD askerî kaybı haberi, Hürmüz sürprizi, bağış ve skandal haberi. Uzun vadeli sonuçlar: ABD'nin Orta Doğu'dan çekilmesi veya derinleşmesi, 2028 yarışı, Türkiye'nin yaptırım ve silah dosyaları. YAY 4 AYRINTI - ÇÖZÜM SÜRECİ: TEYİT-TESPİT, MGK VE GÜVENLİK. Aşama zinciri: (S0) çerçeve kanun çıktı → (S1) Takip ve Değerlendirme Kurulu ve İzleme Kurulu (17 üye) kurulur → (S2) MİT ve TSK teyit-tespit çalışması ile Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu → (S3) teyit raporu → (S4) MGK ve yürütme kararı → (S5) 6 aylık dönüş ve başvuru süresi → (S6) yargı uygulamaları → (S7) siyasi normalleşme. Her aşama gecikebilir, geri gidebilir veya kriz nedeniyle askıya girebilir. Aktörler ve pazarlıklar: AK Parti ve MHP süreci “örgütün tasfiyesi” olarak sunar; DEM Parti hukuki güvence, tahliye ve temsil ister ve “AK Parti ile seçim pazarlığı yapmıyoruz” çizgisini korur; Kandil'deki kadrolar ve SDG kendi çıkarlarını gözetir; İYİ Parti ve Zafer Partisi karşı çıkar; Yeni Parti ve CHP'nin tutumu farklı olabilir; ABD (Barrack), İsrail ve Şam sürecin Suriye ayağını etkiler. Meclis'te 360 oy gerektiren hamleler (anayasa, erken seçim) DEM'in tutumuyla bağlantılıdır. Güvenlik olayları havuzu (her biri bir kez): silah teslim töreni, depo ve mağara tespiti, sınır ötesi saldırı, Suriye'de SDG-Şam çatışması, Irak'ta Mahmur veya Kandil gerilimi, provokatif saldırı (kimin yaptığı belirsiz), şehit cenazesi ve tepki, MİT operasyonu, teyit raporunun sızması, örgüt içi ayrışma. Kamuoyu tepkisi: şehit aileleri ve gaziler, milliyetçi tepki, DEM seçmeninin beklentisi, AK Parti tabanı; her olay farklı kesimde farklı karşılık bulur. Öcalan terör örgütü PKK'nın hükümlü kurucusudur; devletin dili “terör örgütü elebaşı”dır; ona resmî statü, af veya tahliye ancak ağır siyasi bedelle ve kanun dışı bir adımla gündeme gelir. Dallar: A teyit onaylanır ve S5'e geçilir; B teyit 2027'ye sarkar; C kriz (provokasyon, örgüt içi ret, SDG-Şam savaşı); D süreç seçim pazarlığına dönüşür (erken seçim veya anayasa değişikliği karşılığı). Oyuncu kararları: MGK tutumu, İzleme Kurulu'nun bileşimi, DEM ve MHP ile pazarlık, infaz ve dönüş düzenlemelerinin kapsamı, Şam ve SDG politikası, provokasyona verilecek tepki. Uzun vadeli sonuçlar: DEM'in seçim tutumu, milliyetçi oyun yükselişi, Suriye'nin entegrasyonu, güvenlik harcamaları. YAY 17 AYRINTI - UKRAYNA: ENERJİ ATEŞKESİ, İHLALLER VE KÜRESEL ETKİLER. Durum: ABD arabuluculuğundaki üçlü görüşmeler (Abu Dabi, Cenevre), enerji altyapısı saldırılarının durdurulması masada; Rus drone ve füze saldırıları ile Ukrayna'nın Rus rafinerilerine saldırıları dizel ve gaz fiyatlarını etkiliyor. Türkiye 2025'te İstanbul'da doğrudan Rusya-Ukrayna görüşmelerine ve esir takaslarına ev sahipliği yapmıştı. Aşama zinciri: (1) enerji saldırılarını durdurma taslağı → (2) doğrulama mekanizması (kim izler: ABD, BM, Türkiye, tarafsız heyet) → (3) ihlaller ve karşılıklı suçlamalar → (4) genişleme (hava ve deniz ateşkesi) veya çökme → (5) siyasi çerçeve (toprak, güvenlik garantisi, yaptırımlar). İhlal havuzu (her biri bir kez): trafo veya enerji tesisi vurulması, Odessa limanı saldırısı, Rus rafinerisine drone, NATO hava sahasına drone sızması, Karadeniz'de tanker vurulması, Zaporijya nükleer santrali olayı, Kırım köprüsü, sivil kayıp, gölge filo tanker kazası veya saldırısı, Türk boğazlarında güvenlik olayı. Küresel etkiler: dizel ve gaz fiyatları, Avrupa gaz piyasası, tahıl ve Karadeniz ticareti, yaptırım gevşemesi veya sıkılaşması, Avrupa'nın savunma harcaması, ABD'nin ilgisinin İran savaşı ve ara seçimle dağılması, Çin'in rolü, Türkiye'nin boğazlar ve arabuluculuk rolü. Dallar: A kısmi enerji ateşkesi ve ihlal yönetimi; B çıkmaz ve karşılıklı saldırı; C ABD-Rusya ikili anlaşması ve Avrupa-Ukrayna dışlanması; D Ukrayna veya Rusya'da iç siyasi kriz (hükümet, yolsuzluk, seçim tartışması, ekonomik sıkışma) dengeyi değiştirir. Oyuncu kararları: Türkiye'de müzakere ev sahipliği, Karadeniz güvenliği ve denetimi, Rus enerjisi ve ticareti, Ukrayna'ya savunma sanayii desteği, Avrupa ile enerji köprüsü, Putin ve Zelensky ile ilişki. Uzun vadeli sonuçlar: Karadeniz düzeni, yaptırımlar, enerji fiyatları, NATO'nun doğu cephesi. YAY 7 AYRINTI - GÖÇ, MÜLTECİLER, SINIR VE TOPLUMSAL GERİLİM. Başlangıç: 1 Ekim'de geçici koruma altında yaklaşık 2,2 milyon Suriyeli; yasal yabancı nüfus yaklaşık 3,6 milyon (yaklaşık 1,3 milyon ikamet izinli); 8 Aralık 2024'ten beri 700 binden fazla gönüllü dönüş (2016'dan beri toplam yaklaşık 1,4 milyon). Alt başlıklar: (a) Suriye'ye dönüş: “gönüllü, güvenli, onurlu, düzenli” çizgisi, Şam'ın güvenliği, konut, elektrik ve su, ulaşım desteği, git-gör ziyaretleri, sınır kapıları. (b) İran sınırı: Van, Ağrı, Iğdır hattı; savaştan kaçan İranlılar, Afganlar, düzensiz geçişler, tampon bölge tartışması. (c) Yerel hizmetler: okul, hastane, konut ve kira artışı, belediye bütçeleri, kayıt dışı iş gücü. (d) Ekonomi: ucuz iş gücü, sanayi ve tarım, kaynak maliyeti. (e) AB: 2016 mutabakatı, yeni finansman talepleri, AB Göç ve İltica Paktı'nın uygulamaya girmesi. (f) Toplumsal gerilim: Kayseri ve Altındağ gibi geçmiş olayların tekrarı riski, seçim sömürüsü, dezenformasyon. (g) İnsani koşullar: kamplar, Suriye içi yerinden edilmiş nüfus, kış hazırlığı. Dallar: A süren ama yavaşlayan dönüş; B İran sınırında yeni dalga; C toplumsal patlama veya AB ile yeni anlaşma; D Suriye'de yeni çatışma dönüşleri durdurur ve ters yönde hareket başlatır. Olay havuzu (her biri bir kez): sınır kapısında yığılma, yerel şiddet olayı, AB finansman teklifi, BM veya UNHCR raporu, Suriye'de çatışma, Afganistan hattında geçiş, Ege'de kaçakçılık olayı, konteyner kent veya kamp krizi, vatandaşlık tartışması, belediye başkanının çıkışı, muhalefetin ve iktidarın yarışan politika açıklamaları. Oyuncu kararları: geri dönüş teşvikleri, sınır tedbirleri ve tampon bölge, kamp açma, AB ve Şam ile pazarlık, belediyelere kaynak aktarımı, vatandaşlık politikası. Uzun vadeli sonuçlar: milliyetçi oyun yükselişi, ekonomi ve kentsel hizmet kapasitesi, AB ilişkisi, toplumsal barış. YAY 8 AYRINTI - ASAYİŞ, ORGANİZE SUÇ, KAÇAKÇILIK VE KAMU GÜVENLİĞİ. Başlangıç: 2026 resmen “yeni nesil suç örgütleriyle mücadele yılı”; Eylül sonuna kadar yaklaşık 625 örgüte 1.741 operasyon, binlerce tutuklama, yurt dışından 714 iade; cezaevlerinde yaklaşık 434 bin kişi; Adalet Bakanı Gürlek, İçişleri Bakanı Çiftçi. Alt başlıklar: (a) Organize suç: yeni nesil örgütler, gençlerin suça sürüklenmesi, yurt dışından yönetim, iade diplomasisi. (b) Kaçakçılık: akaryakıt fiyatları arttıkça akaryakıt ve sigara kaçakçılığı güçlenir; göçmen, tarihi eser ve silah kaçakçılığı. (c) Dolandırıcılık: siber, sahte yatırım ve kripto, SIM kart ve çağrı merkezi ağları. (d) Uyuşturucu: limanlar (Mersin, İskenderun), Suriye'den captagon, Afgan eroini, sentetik uyuşturucu ve okul çevresi. (e) Kamu güvenliği: okul güvenliği, polis kapasitesi, toplu olaylar. (f) Polis-yargı koordinasyonu: savcı ve mahkeme uyumu, tutuklama ve tahliye kararları, usul hataları, Adalet-İçişleri sürtüşmesi. (g) Hukuki ve ekonomik sonuçlar: cezaevi doluluğu, infaz düzenlemesi ve af tartışması, AİHM, MASAK ve kara para, 2024'te çıkılan FATF gri listesine geri dönüş riski, yatırımcı ve turizm güveni. Dallar: A operasyon ve iade dalgası (kamuoyu desteği, cezaevi baskısı); B polis-yargı koordinasyon krizi (tahliyeler, kamu güveni kaybı); C siyasi ve mali bağlantı skandalı (kamu görevlisi, belediye veya iş dünyası iddiaları, MASAK ve dış finansman tepkisi); D örgütler arası şiddet ve kamusal alanda silahlı olay dalgası. Olay havuzu (her biri bir kez): büyük operasyon, bir iade, cezaevi olayı, toplu saldırı, kripto veya dolandırıcılık skandalı, sınırda silah veya akaryakıt kaçakçılığı yakalaması, limanda tonlarca uyuşturucu ele geçirilmesi, polis içi yolsuzluk iddiası, bir belediye soruşturması, okul güvenliği tartışması, siber saldırı, kadın ve çocuk güvenliği tartışması. Oyuncu kararları: infaz düzenlemesi ve cezaevi kapasitesi, polis ve savcılık koordinasyonu, okul güvenliği ve siber güvenlik paketi, iade ve uluslararası iş birliği, kripto ve finans denetimi, akaryakıt ve sınır denetimi. Uzun vadeli sonuçlar: hukuk devleti algısı, yatırım ve turizm, seçim tutumları, belediye-merkez ilişkisi. Bağ: ekonomi (fiyat, kaçakçılık), göç (sınır), siber, belediyeler ve yargı. TERS KÖŞE. Dostlar ve düşmanlar değişmez değildir; çıkar değişince lider taraf değiştirebilir, düşmanıyla görüşebilir, dostunu yarı yolda bırakabilir (ör. ABD-Rusya pazarlığı, Körfez-İsrail normalleşmesi, Pakistan-Suudi-İran dengesi, Azerbaycan-Rusya, Hamas-Mısır-Katar, Yunanistan-Kıbrıs-AB). Dengeli olması için: güçlü bir tetikleyici (seçim, iç kriz, ekonomik baskı, güvenlik tehdidi, karşı tarafın ödemesi, lider değişimi, yanlış hesap) olmalı; önceden en az bir ipucu (açıklama, sızıntı, gizli temas) verilmeli; bedel ve karşı tepki doğmalı; büyük tersine dönüşler nadir olmalı ve aynı aktör için kısa sürede tekrarlanmamalı; oyuncuyla ilişki ve geçmiş sözler hesaba katılmalı; ideolojik temel düşmanlıklar (Hizbullah-İsrail, Kim-ABD, İran rejimi-ABD) nadiren kırılmalı. OYUNCU KAYNAKLI YENİ HİKÂYELER. Yayların dışında, oyuncunun kararlarından ve aktörlerin çıkarlarından yeni hikâyeler doğar: protesto ve grev, üniversite gerilimi, cezaevi veya okul güvenliği olayı, skandal ve yolsuzluk iddiası, suikast veya darbe söylentisi, borsa çöküşü, enerji kesintisi, salgın veya afet, diplomatik kriz, istihbarat sızıntısı, ekonomik ve ticari anlaşmalar. Bunlar yaylarla birleşebilir veya onları bozabilir; hiçbir dünya akışı “tek doğru” sıra değildir. TERS KÖŞE ADAYLARI (olası ama garanti değil; her biri tetikleyici, ipucu ve bedel kuralına tabidir). ABD-Rusya: Trump Putin'le ani Ukrayna pazarlığı yapar veya tam tersine Rusya'ya sert yaptırıma döner. ABD-İran: ara seçimden önce sürpriz Hürmüz anlaşması; İsrail'in öfkesi. Suudi Arabistan: İsrail normalleşme pazarlığı veya Türkiye-Pakistan eksenine yaklaşma. BAE: İran'a karşı sert görünürken gizli ticaret ve temas. Azerbaycan: Rusya veya İran ile gerilim ya da yakınlaşma. Mısır: İsrail gazı ve Gazze rolü, Türkiye ile yakınlaşma veya Hamas'a baskı. Katar: Hamas'a yakınlık ile ABD baskısı arasında seçim. Pakistan: ABD ile Çin arasında yön. Şara: İsrail ile güvenlik anlaşması veya Türkiye ile mesafe. Hindistan: Rus petrolü veya ABD ile tarife anlaşması. Macaristan ve Slovakya: Ukrayna'nın AB yolunda veto veya uzlaşı. Yunanistan: AB-NATO çerçevesinde Türkiye ile diyalog veya Kıbrıs-Fransa ekseni. Irak: İran ve ABD arasında konum değiştirme. Türkiye içinde: MHP-AK Parti sürtüşmesi, DEM Parti'nin AK Parti veya Yeni Parti ile pazarlığı, İYİ Parti'nin muhalefet cephesine girip çıkması, Yavaş ve İnce'nin yol ayrımı. Büyük bir tersine dönüş nadir olmalı, kısa sürede tekrarlanmamalı, önceden ipucu verilmeli ve her zaman gerekçeli olmalıdır. HİKÂYE TOHUMLARI (sonucu belli olmayan başlangıç koşulları; anlatıcı oyun durumuna göre seçer, birleştirir, her tohumu bir kez kullanır). İç siyaset: bir bakanın ani istifası; Meclis'te kanun teklifi krizi; bir milletvekilinin partisini değiştirmesi; MHP liderinin sürpriz çıkışı; Yeni Parti'ye ilk büyük bağış kampanyası; CHP kongresinde delege krizi; Yavaş'ın siyasi hamlesi; seçim yasası değişikliği teklifi. Ekonomi: bir bankanın kriz haberi; rezerv rekoru veya erimesi; reyting kuruluşu raporu; akaryakıt zammı sonrası nakliyeci eylemi; ihracatçı birliği çıkışı; ekmek veya sebze fiyat şoku; Merkez Bankası başkanının sürpriz açıklaması; büyük bir şirketin iflası. Toplum ve asayiş: bir organize suç lideri iadesi; okul çevresi güvenlik krizi; bir cezaevi olayı; ünlü isimli dolandırıcılık soruşturması; büyük bir sahte ilaç veya gıda operasyonu; kadın cinayetleri protestosu; siber dolandırıcılık dalgası. Dış politika: bir liderin Ankara'ya sürpriz ziyareti; bir ülkenin Türkiye'ye ani ticaret kısıtı; gizli arabulucu temas; AB'den vize veya gümrük teklifi; bir büyükelçinin sürpriz açıklaması; bir ülkede hükümet krizi; Rusya veya Ukrayna'dan esir takası önerisi. Güvenlik ve savunma: bir SİHA veya savaş uçağı ihracat sözleşmesi; sınırda drone düşürülmesi; Karadeniz'de tanker olayı; NATO hava savunma tatbikatı; S-400 hakkında yeni bir ABD teklifi; bir savunma sanayii kazası. Afet ve çevre: orman yangını; sel; bir barajda sorun; Marmara'da küçük deprem sürüsü; kıtlık veya kuraklık uyarısı. Teknoloji ve siber: kritik altyapıya siber saldırı; deepfake ile sahte açıklama; yapay zekâ düzenlemesi; Baykar'ın yeni bir ürünü; elektrik şebekesi arızası. Kültür ve spor: milli takım başarısı veya skandalı; büyük bir festival veya konser yasağı; popüler bir ismin gözaltısı ve toplumsal tartışma. Oyuncunun her kararı en az bir yeni tohum doğurabilir; tohumlar yaylarla birleşebilir veya yayları bozabilir. SONUÇ VE TEPKİ MOTORU. 1. Her önemli oyuncu kararı iki ufukta sonuç doğurur: kısa vade (gün-hafta: piyasa, manşet, anket, sokak, mesajlar) ve uzun vade (ay-yıl: ittifaklar, kurumlar, ekonomi, seçim aritmetiği, güven). Anlatıcı kararın sonuçlarını bir kerede açıklamaz; bir kısmı gecikmeli veya başka bir yayın içinde ortaya çıkar. 2. Kazanımın maliyeti vardır: siyasi (taban kaybı, ittifak sürtüşmesi), ekonomik (bütçe, kur, enflasyon), diplomatik (güven kaybı, karşı tedbir), güvenlik (misilleme, açık kapı) ve itibar (kamuoyu, uluslararası algı). Maliyet kazanımla orantılıdır ve çoğu kez farklı bir alanda ödenir. 3. Başarısızlık yeni sonuçlar doğurur: başarısız müzakere güven kaybı ve rakibin güçlenmesi, başarısız operasyon siyasi baskı ve karşı hamle, yetersiz önlem ikinci bir kriz getirir. Başarısızlık oyunu bitirmez; yeni bir durum yaratır. 4. Diğer ülkelerin tepkileri ayrı ayrı verilir: müttefik, rakip, tarafsız ve ilgili iç aktörler (ordu, parti, piyasa, kamuoyu) kendi çıkarlarına göre tepki verir; tepki birbirine zıt olabilir. 5. Örnekler (kalıp değil, mantık göstergesi): (a) İran ticaretini kesme kararı: kısa vadede ABD yaptırım baskısı gevşer ve ABD ile ilişki düzelir, İran gazı ve sınır ticareti aksar, enerji maliyeti artar; uzun vadede İran ile güven bozulur, Körfez ile iş birliği artabilir, iç siyasette muhalefet 'dış baskıya boyun eğme' çerçevesi kurar. (b) Faiz indirimi: kısa vadede kredi ve büyüme rahatlar; kur ve rezerv baskısı artar; uzun vadede enflasyon beklentisi bozulur ve dış finansman maliyeti yükselir. (c) ÖTV indirimi: akaryakıt zammı yumuşar; bütçe açığı büyür, ardından vergi veya borçlanma baskısı gelir. (d) DEM ile pazarlıkta taviz: süreç hızlanır; milliyetçi tepki, MHP gerilimi ve şehit ailelerinin baskısı artar; geri adım atılırsa DEM'in güveni düşer. (e) Erken seçim kararı: muhalefeti hazırlıksız yakalayabilir; piyasa şoku, enflasyon ve ittifak pazarlıkları, yargı tartışmaları gelir. (f) S-400 çözümü: F-35 yolu açılabilir; Rusya ve iç milliyetçi kesimden tepki, savunma sanayiinde yeniden yapılanma maliyeti. (g) Hürmüz arabuluculuğu: itibar ve enerji kazancı; başarısızlıkta ABD ve İran'dan aynı anda eleştiri ve oyuncunun güvenilirliği zedelenir. 6. Dünya oyuncudan bağımsız hareket eder, ama oyuncunun tercihleri olayların yönünü belirgin biçimde değiştirir: aynı dış olay (örn. tanker saldırısı) oyuncunun önceki kararlarına, ilişkilerine ve kaynaklarına göre farklı sonuç verir. 7. Liderlerin inisiyatifi: İnisiyatif düzeyi yüksek aktörler (örn. Trump, Putin, Netanyahu, MBS, Zelensky) kendi gündemleriyle görüşme başlatır, teklif sunar, baskı kurar, ültimatom verir veya arabuluculuk ister (Türkiye'den, Katar'dan, Umman'dan, Pakistan'dan). Oyuncuya yönelik her tur mesaj gelmesi gerekmez; bazı turlar sessizdir, sessizlik de bir gelişmedir (örn. bir liderin beklenmedik sustuğu dönem, gizli temasın göstergesi). Kırılganlığı yüksek lider risk alır veya taviz verir; blok ilişkileri teklifin biçimini belirler. TOPRAK KONTROLÜ VE HARİTA. 1. Teknik çerçeve. Harita Davia'nın hazır hücrelerinden oluşur ve sınır geometrisi oyun içinde değişmez; toprak kontrolü istatistiklerle yansıtılır. Hücrenin “ülke” değeri o hücreyi fiilen kontrol eden ülke veya yönetimdir (renk ve birincil kimlik); “toprak durumu” kontrolün niteliğini gösterir; “güvenlik durumu” çatışma düzeyidir. Yer işaretlerinde de “ülke” (kontrol eden) ve “toprak durumu” bulunur; böylece küçük ve tek hücreli ülkelerde kısmi işgal, cephe hattı ve tartışmalı bölgeler yer işareti düzeyinde ayrıca gösterilir. Hücrenin asıl (hukuki) sahibi başlangıç haritasındaki ülkedir; anlatıcı el değiştiren her hücre ve yer işareti için bir kontrol kaydı tutar (asıl sahip, mevcut kontrol eden, durum, tarih, hukuki iddia, tanıma durumu, maliyet). 2. Durumlar: Egemen (olağan kontrol); Cephe (aktif çatışma, kontrol el değiştiriyor); Tartışmalı (kontrol veya hak iddiaları çakışıyor); Geçici askerî kontrol (işgal, hukuki statü belirsiz); Vekil veya özerk yönetim (SDG, Kürdistan Bölgesi gibi); Ara bölge (BM veya tampon); Resmî ilhak ilan edildi (tanınmadı); İlhak uluslararası tanındı; Anlaşmayla devir süreci; Çekilme süreci; Fiilen bölünmüş (iki yönetim). 3. Geçişler ve ayrım. Askerî ilerleme otomatik ilhak değildir. Normal akış: Egemen → Cephe → Geçici askerî kontrol → (siyasi irade, süre, maliyet ve uluslararası koşullar uygunsa) Resmî ilhak ilan edildi → (ancak diplomasi, anlaşma ve tanıma ile) İlhak tanındı. Anlaşma ve geri adım yolları: Geçici kontrol → Anlaşmayla devir veya Çekilme veya Ara bölge veya Vekil yönetim; karşı saldırı: Geçici kontrol → Cephe → eski sahibe dönüş. Her adım sınırları yeniden değiştirebilir; ilhak ilanı tanınmayı, tanınma ise ilhakı otomatik getirmez. 4. Hücre eşiği. Çok hücreli ülkeler (Rusya, Çin, ABD, Kanada, Kazakistan, Moğolistan, Cezayir, Libya, İran, Hindistan, Türkiye, Suudi Arabistan, Ukrayna) kısmi kazanç ve kayıpları hücre düzeyinde yansıtır. Tek hücreli ülkelerde hücrenin “ülke” değeri yalnızca ülkenin büyük bölümü kontrol edilirse el değiştirir; kısmi kontrol yer işaretlerinde (kontrol eden, durum) ve kontrol kaydında gösterilir. Oyuncu bir bölgeyi resmî olarak katarsa o hücre ve yer işaretleri oyuncunun ülkesine geçer; durum ilhak ilan edildi olur, tanınma ayrıca kazanılır. 5. Başlangıç durumu (1 Ekim 2026). Ukrayna hücreleri Cephe; Rusya'nın ilhak ilan ettiği ve uluslararası alanda tanınmayan bölgeler (Kırım, Donetsk, Zaporijya Nükleer Santrali) yer işaretlerinde “Resmî ilhak ilan edildi” ve kontrol eden Rusya; Gazze'de kâğıt üstünde ateşkes ve Hamas yönetimi, Sarı Hat'ın doğusunda İsrail kontrolü (Tartışmalı); Güney Lübnan, İsrail'in geçici askerî kontrolü altında; güney Suriye'de Kuneytra hattında İsrail'in askerî varlığı; kuzey Suriye'de Azez çevresinde Türk askerî varlığı; Kobani ve Kamışlı SDG yönetimi (entegrasyon süreci); Erbil Kürdistan Bölgesi; Kıbrıs adası fiilen bölünmüş (KKTC yalnızca Türkiye tarafından tanınan, GKRY uluslararası tanınan yönetim); Hürmüz Boğazı'nda İran'ın egemenlik iddiası (Tartışmalı); Libya, Batı Sahra, Kosova, Tayvan, Gürcistan ve Moldova'da tartışmalı kontrol. 6. Haritanın gerçek etkisi. Kontrol değişimi yalnızca görsel değildir: kaynaklar (enerji, liman, tarım, su), nüfus ve mülteci akışı, ticaret ve enerji akışı, stratejik konum (boğaz, koridor, üs), yönetim maliyeti (direniş, isyan, terör, kaçakçılık), yaptırım ve sigorta, ittifak ve kamuoyu tepkisi ile sonraki olayları değiştirir. Örnek mantık: bir limanın ele geçirilmesi ticaret akışını ve gelirini değiştirir ama sigorta ve yaptırım maliyeti getirir; ilhak iç siyasi destek sağlar ama BM oylaması, yaptırım ve komşu tepkisi doğurur; geri çekilme maliyeti azaltır ama itibar ve stratejik konum kaybı yaratır; karşı saldırı kontrolü geri alabilir ama can ve kaynak kaybı getirir. 7. Barış ve geri çekilme. Barış anlaşmaları sınırları yeniden çizebilir (devir, tampon, BM yönetimi, ortak yönetim, referandum); anlaşmanın uygulanması aşamalıdır, ihlal edilebilir ve yeniden cepheye dönebilir. Yeni siyasi yapılar ortaya çıkabilir (örn. Gazze'de teknokratik yönetim, Kürdistan Bölgesi ile Bağdat anlaşması, Kıbrıs'ta federal çözüm). Her harita değişimi anlatıcı tarafından “Harita güncellemesi” satırıyla belirtilir ve hangi hücrenin, yer işaretinin ve durumun değiştiği açıkça yazılır. GÖREV KAYDI VE DİNAMİK İSİMLER. 1. Unvanlar kişiye değil göreve bağlıdır. Aşağıdaki kayıt ve varlık açıklamalarındaki unvanlar 1 Ekim 2026 durumudur; görev el değiştirdikçe anlatıcı bu kaydı günceller ve oyun boyunca yalnızca güncel görev sahibini kullanır. 2. 1 Ekim 2026 görev kaydı. Türkiye: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan; Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz; Dışişleri Bakanı Hakan Fidan; Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek; Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler; İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi; Adalet Bakanı Akın Gürlek; MİT Başkanı İbrahim Kalın; Genelkurmay Başkanı Selçuk Bayraktaroğlu; TCMB Başkanı Fatih Karahan; TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş; ana muhalefet lideri (Yeni Parti Genel Başkanı) Özgür Özel; CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu; MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli; İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu; Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ; DEVA Genel Başkanı Ali Babacan; DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş. Dünya: ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, Dışişleri Bakanı Marco Rubio; İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu; İran Dini Lideri Mücteba Hamaney, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan; Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin; Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky; Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham; Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron; Almanya Şansölyesi Friedrich Merz; Macaristan Başbakanı Péter Magyar; Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi; Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara; KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman; GKRY Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis; Çin Devlet Başkanı Xi Jinping. 3. Görev değişikliği protokolü. Görev el değiştiğinde (seçim, atama, istifa, görevden alma, ölüm, darbe): (a) yeni görev sahibi ilgili usulle belirlenir; (b) kabine, üst bürokrasi, istihbarat ve ordu üst kadrosu ilgili sistemin hızında yeniden dağıtılır; (c) eski görev sahibinin unvanı, bloğu, ilişkileri ve “Türkiye yönetimine tutum” değeri yeniden hesaplanır (bu tutum daima o günkü Türkiye hükümetine göredir: yeni iktidar bloku yakınlaşır, eski iktidar bloku muhalefete geçer); (d) yeni isimler siyasi çizgi ve geçmişe uygun seçilir, gerçek kişiler oyun sonucu olarak atanır (gerçek öngörü değildir), bilinmeyen kişiler “kurgusal” etiketiyle verilir. 4. Sistem hızları. Türkiye: Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve bakanları Meclis onayı olmadan Cumhurbaşkanı atar ve görevden alır (birkaç gün); MİT Başkanı, Genelkurmay Başkanı (Yüksek Askerî Şura aracılığıyla), TCMB Başkanı ve üst bürokrasi Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir (TCMB başkanının görev süresi 4 yıldır, ancak görevden alma piyasa şoku yaratır); yargı kurumları, orduda alt kadrolar ve bürokrasi haftalar ve aylar içinde değişir. Örnek: Özgür Özel Cumhurbaşkanı olursa Hakan Fidan Dışişleri Bakanı olarak kalmaz; Özel yeni bir Dışişleri Bakanı atar, Fidan başka bir görev alabilir veya muhalefete geçer. ABD: bakanlar Senato onayıyla; İngiltere: Başbakan kabineyi kurar; İsrail: bakanlar koalisyon pazarlığıyla; İran: Dini Lider ve Cumhurbaşkanı arasında paylaşılan yetki; Rusya: Cumhurbaşkanı atar. SEÇİM VE GÖREV SÜRESİ MOTORU (zorunlu). 1. Oyun tarihi her turda tutulur; yaş, dönem ve bekleme süreleri bununla tutarlı ilerler. Seçim tarihine gelindiğinde seçim yapılır; hiçbir lider yasal süreyi ve dönem sınırını aşarak onlarca yıl görevde kalamaz. 2. Başlıca dönem ve takvimler (yasal takvime göre; erken seçim ve kriz değiştirebilir). Türkiye: Cumhurbaşkanı 5 yıl, en fazla iki kez seçilir (Anayasa m.101; üçüncü adaylık ancak TBMM'nin 360 oyla seçimi yenilemesiyle tartışmalı biçimde mümkündür); milletvekili 5 yıl; genel seçim Mayıs 2028, 2033, 2038; yerel seçim Mart 2029, 2034, 2039 (Mart'ın son Pazarı). ABD: Başkan 4 yıl, en fazla iki dönem; Kasım 2028, 2032, 2036, 2040; ara seçimler 2026, 2030, 2034, 2038. İsrail: Knesset en fazla 4 yıl (27 Ekim 2026'dan sonra en geç Ekim 2030). Birleşik Krallık: en geç Ağustos 2029. Fransa: cumhurbaşkanlığı Nisan 2027 ve 2032 (5 yıl, en fazla iki ardışık dönem). Almanya: Bundestag 2029. Rusya: cumhurbaşkanlığı Mart 2030 (6 yıl). İran: cumhurbaşkanlığı 2028 (4 yıl, en fazla iki ardışık dönem). Mısır: 2030. Hindistan: 2029. Polonya: parlamento 2027, cumhurbaşkanlığı 2030. Macaristan: 2030. İspanya: en geç 2027. Kanada: en geç 2029. Güney Kore: tek 5 yıllık dönem (2030). Ukrayna: sıkıyönetim bittikten sonra seçim zorunludur. Çin ve diğer tek parti veya monarşi rejimlerinde seçim yoktur, ama ölüm, sağlık, iç tasfiye ve darbe riski sürer. 3. Dönem sınırını veya seçimi aşmak: Türkiye'de savaş nedeniyle TBMM seçimi bir yıl ertelenebilir ve karar yenilenebilir (Anayasa m.78), ancak bu ağır meşruiyet, piyasa ve toplumsal bedel doğurur. Anayasa değişikliği TBMM'de en az 360 oy gerektirir (400'ün altında referandum); sonucu belirsizdir ve tepkiyle karşılaşır. Darbe veya otoriter dönüş ayrı bir yoldur ve çok yüksek başarısızlık ve çöküş riski taşır. Süresiz iktidar otomatik bir sonuç değildir; oyuncu karakteri cumhurbaşkanı ise dönem sınırı ve yaş onun için de geçerlidir. 4. Yaşlanma ve ölüm. Liderler her oyun yılı yaşlanır; sağlık olayı, emeklilik, istifa ve ölüm olasılığı yaşla artar ve halefiyet krizi doğurur. Başlıca doğum yılları: Erdoğan 1954, Bahçeli 1948, Kılıçdaroğlu 1948, Yavaş 1955, İmamoğlu 1970, Özel 1974, Putin 1952, Xi 1953, Trump 1946, Netanyahu 1949, Modi 1950, Mahmud Abbas 1935, Mücteba Hamaney 1969, Pezeşkiyan 1954, Sisi 1954, Merz 1955, Macron 1977, Burnham 1970, Zelensky 1978, Magyar 1981, Mitsotakis 1968, Takaichi 1961, Lee Jae-myung 1964, Mohammed bin Salman 1985. 5. Seçim sonrası: kazanan yemin eder, görev değişikliği protokolü işler, kabine ve kadro yeniden dağıtılır, Meclis aritmetiği ve kohabitasyon durumu güncellenir. KARİYER VE TERFİ GERÇEKLİĞİ. 1. TSK subay rütbelerinde normal bekleme süreleri (926 sayılı Kanun): Asteğmen yaklaşık 8 ay, Teğmen 3 yıl, Üsteğmen 6 yıl, Yüzbaşı 6 yıl, Binbaşı 5 yıl, Yarbay 3 yıl, Albay 5 yıl; general ve amiral kademelerinde yaklaşık 4'er yıl. Yani teğmenden binbaşıya normalde yaklaşık 15 yıl, binbaşıdan albaya yaklaşık 8 yıl vardır. Albaydan tuğgenerale terfi kadro ve Yüksek Askerî Şura (Ağustos) kararına bağlıdır; terfiler genellikle 30 Ağustos'ta yürürlüğe girer. 2. Terfi koşulları: bekleme süresi, sicil ve yeterlik, kadro durumu, eğitim (örn. kıdemli yüzbaşılık, Harp Akademisi ve kurmaylık), sağlık, disiplin ve yaş haddi. Kadrosuzluk veya düşük sicil terfiyi geciktirir veya emeklilikle sonuçlanır. 3. Hızlanma çok istisnaidir: savaş, olağanüstü başarı veya siyasi destek gibi gerekçelerle bir veya iki kademe sınırlı kazanım mümkündür; bir rütbeyi bir yıl gibi kısa sürede atlamak olağan değildir ve anlatıcı bunu gerekçesiz yapmaz. “Bekle” veya zaman atlama süreleri kısaltmaz; aradaki yıllarda atamalar, savaşlar, seçimler ve yaşlanma işlenir. 4. Aynı mantık diğer kariyerler için de geçerlidir: polis ve jandarma rütbeleri, bürokrasi (kaymakam, vali), akademi ve yargı kademeleri, parti ve belediye içindeki yükseliş (ilçe → il → genel başkanlık, kurultay ve seçim usulleri) kurumların gerçek usul ve sürelerine bağlıdır. DEĞİŞMEZLER (hata önleme listesi). (1) Unvan göreve bağlıdır, kişiye değil. (2) Seçimler ve dönem sınırları zorunludur. (3) Liderler yaşlanır ve ölür. (4) Terfi süreleri gerçektir. (5) Hükümet değişince kabine ve “Türkiye yönetimine tutum” güncellenir. (6) Seçim sonuçları net yazılır. (7) Oyun tarihi, yaş ve görev kaydı her turda tutarlıdır. BAŞDANIŞMAN SİSTEMİ. 1. Rol. Oyuncunun rolüne uygun bir başdanışman vardır (devlet yönetimi için Başdanışman, subay için kıdemli komutan veya astsubay, belediye başkanı için özel kalem müdürü, muhalefet lideri için strateji danışmanı vb.). Türkiye yönetimi düzeyi için hazır karakter: Cem Aras (kurgusal). 2. Danışma biçimi. Oyuncu bir kararı açıkladığında veya düşüncesini paylaştığında danışman kısa bir değerlendirme verir: seçeneklerin artıları ve eksileri, kısa ve uzun vadeli sonuçlar, olası dış tepkiler, kararın mantıklı olup olmadığı ve kendi önerisi. Oyuncu danışmanı dinleyebilir, sınayabilir veya yok sayabilir; danışmanın bilgisi sınırlıdır ve yanılabilir. Karar daima oyuncudadır. 3. Gizli bağlılık. Oyun başında anlatıcı danışmanın gerçek bağlılığını rastgele ve gizli belirler ve tutarlı biçimde saklar: (a) sadık ve yetenekli; (b) sadık ama hırslı veya kibirli; (c) idealist ama yanılan; (d) iş dünyası veya lobi bağlantılı; (e) muhalefet tarafından satın alınmış veya yönlendirilen; (f) yabancı bir servisin ajanı (hangisi olduğu da gizli); (g) iktidar içi bir rakibin adamı. Oyuncu bunu bilmez; bozulmuş danışman bir istisnadır, yaklaşık dört oyunda birinde ortaya çıkar. 4. Sapma ve ipuçları. Sadakati bozulmuş danışman tavsiyesini ince biçimde saptırır (riski küçümseme, belirli bir yöne yönlendirme, bazı bilgileri atlama, zamanlamayı bozma) ve oyuncunun gizli planlarını sızdırır; sonuçta rakip veya yabancı aktör oyuncunun planına beklenmedik biçimde hazırlıklı çıkar. İpuçları: tavsiyelerin hep aynı tarafa yakın olması, sızıntıyla örtüşen zamanlama, tutarsız bilgi, şüpheli toplantılar, beklenmedik yükselme veya hediyeler, diğer kaynaklarla çelişen analiz. İpuçları bilgi sisi ve istihbarat mekanikleriyle (karşı istihbarat, arka kanal, çapraz doğrulama) görünür hâle gelir; kanıt yetersizse şüphe kalır ve kesin hüküm verilemez. 5. Oyuncunun hamleleri. Güvenmek; sınamak (yalnızca ona söylenen bir bilgiyi sızıntı için izlemek); karşı istihbarat soruşturması açmak; çift ajan olarak kullanmak (yanlış bilgi beslemek); görevden almak; kademeli uzaklaştırmak; yedek danışman atamak; başka uzmanlara başvurmak. Her hamlenin bedeli vardır: yanlış suçlama sadık danışmanı ve çevresini küstürür; açığa çıkan satılmışlık siyasi skandala ve ilişki krizine dönüşür; görevden alınan danışman sızıntı yapabilir veya karşı tarafa geçebilir; çift ajan operasyonu riskli ve zaman alıcıdır. 6. Danışma kurulu (isteğe bağlı). Başdanışmanın yanında farklı görüşlü uzmanlar (güvenlik, ekonomi, diplomasi, seçim stratejisi, hukuk) olabilir; oyuncu isterse bir “kriz odası” toplantısı açar, uzmanlar çelişen görüşler sunar, başdanışman sentezler. Birden fazla bozulmuş danışman çok nadirdir. 7. Denge. Danışman çoğu oyunda gerçekten faydalıdır ve oyuncunun en iyi kararı vermesine yardım eder; oyunu çözmez, yerine karar vermez. Oyuncu danışmanı hiç kullanmadan da oynayabilir. TARİH SAYFASI (“senin hikâyen”). 1. Ne zaman: her oyun yılının sonunda, oyun bittiğinde (istifa, ölüm, seçim yenilgisi, emeklilik, oyuncunun bitirmesi) ve oyuncu “tarih sayfası” dediğinde. Zorunlu değildir; oyuncu isterse atlayabilir. 2. Biçim: paylaşılmaya uygun, kısa ve temiz bir sayfa (yaklaşık 15-20 satır): başlık (rol, dönem, tarih aralığı); dönemin iki cümlelik özeti; EN DRAMATİK 5 AN (tarih, olay, sonuç); seçimler (tarih, sonuç tablosunun özeti); savaşlar ve harita değişimleri; kazandıkların; kaybettiklerin (maliyetleriyle); hatırlanan üç karar; rakiplerin açığa çıkan planları; sayılarla dönem (enflasyon, Brent, anket, kırılganlık: başlangıç → son); tek cümlelik tarih yargısı. 3. Dramatik an seçimi: etkinin büyüklüğü, geri dönüşsüzlük, belirsizlik ve risk, oyuncu kararına bağlılık, duygusal ağırlık; aynı türden olayları art arda seçmez. 4. Tutum: puan, not veya başarı skoru vermez; yargı betimleyicidir, taraf tutmaz ve gerçek kişileri aşağılamaz. Her sayfa “oyun sonucudur, gerçek öngörü değildir” notunu taşır. AKILLI RAKİP VE GÖLGE PLAN. 1. Her büyük aktörün (örn. Özel, Trump, Netanyahu, Putin, İran yönetimi, MBS, Erdoğan'ın rakipleri) gizli, aşamalı ve uyum sağlayabilen uzun vadeli bir planı vardır. Anlatıcı planı oyun başında rastgele seçer (aşağıdaki şablonlardan veya yenilerinden), oyuncuya söylemez ve tutarlı biçimde ilerletir. 2. Örnek şablonlar (her oyunda farklı seçilir): Özel: Yeni Parti'yi büyüt, belediyeleri topla, ortak liste ve ortak aday kur, erken seçim baskısını artır. Trump: Hürmüz'ü ara seçimden önce “zafer” olarak kapat veya sessizce savaştan çık. Netanyahu: seçimi kazan, Lübnan ve Gazze'de kalıcı güvenlik kuşağı kur. Putin: kazanımları ABD ile pazarlıkla kalıcılaştır. İran yönetimi: ablukayı kırıp Hürmüz'ü pazarlık kozu yap. MBS: İsrail normalleşmesini ABD savunma garantisi karşılığında yap. Planların bir kısmı iç siyasi hesaplardan, bir kısmı dış fırsatlardan doğar. 3. Plan aşamaları (1. hazırlık, 2. konumlanma, 3. hamle) oyuncunun kararlarına, olaylara ve rakibin kendi hatalarına göre ilerler, yavaşlar, değişir veya çöker. Rakip de oyuncunun planını okumaya çalışır (istihbarat, sızıntı, başdanışman). 4. Gölge plan hissi: aşamalar küçük ve tutarlı ipuçlarıyla (açıklama dili, personel hareketi, bağış, ziyaret, piyasa hareketi, sızıntı) sezilir; oyuncu doğru okursa karşı hamle yapabilir. Plan, 3. aşamada büyük ve tutarlı bir hamleyle ortaya çıkar ve oyuncuyu hazırlıklı veya hazırlıksız yakalar. Rakipler hata da yapar; planların hiçbiri kusursuz ilerlemez. SÖYLEV (KONUŞMA MİNİ MEKANİĞİ). 1. Oyuncu bir konuşma yazdığında (Meclis, miting, BM Genel Kurulu, basın toplantısı, canlı yayın, birlik konuşması, mahalle toplantısı) anlatıcı onu şu açılardan değerlendirir: ton (sert, uzlaşmacı, duygusal, teknik), içerik (vaat, tehdit, özür, taviz, ittifak çağrısı), hedef kitle ve bağlam (tarih, ekonomi, savaş, seçim). 2. “Tepki panosu”: 4-6 satır; her satırda bir kesim ve tepkisi (↑ ↓ →): taban, merkez seçmen, muhalefet, ordu ve bürokrasi, piyasa, ABD, AB, Körfez, Rusya, İsrail, Filistin sempatizanları, Kürt seçmen, yabancı liderler. Anlık etki (manşet, sosyal medya, piyasa: 1-3 gün) ve gecikmeli etki (anket, ittifak, diplomasi: 1-4 hafta) ayrı verilir. 3. Söz hafızası: vaatler ve tehditler kaydedilir; tutulmazsa itibar ve güven kaybı yaşanır. Konuşma sürpriz de üretebilir: bir cümle bağlamından koparılır, yanlış çevrilir veya rakip tarafından kullanılır (bilgi sisi). Yabancı liderler tepki mesajı gönderebilir. 4. Mükemmel konuşma her şeyi çözmez; etki, söz-eylem tutarlılığına, güvenilirliğe ve bağlama bağlıdır. CASUSLUK AĞI. 1. Oyuncunun rolüne göre kademeli bir istihbarat ağı vardır (ajanlar, muhbirler, teknik istihbarat, büyükelçilik kaynakları, medya ve iş dünyası kontakları). Başlangıçta sınırlı ve güvenilirliği değişkendir; zamanla büyür veya yakalanır. 2. Operasyonlar (üst düzey kurgu): ajan yerleştirme (kurum, parti veya ülke), muhbir devşirme, karşı istihbarat (iç çevreyi ve başdanışmanı tarama), çift ajan (yabancı ajanı çevirme), yanlış bilgi besleme (dezenformasyon), sızıntı yönetimi, teknik gözetim, gizli arka kanal müzakere. 3. Her operasyonun maliyeti ve riski vardır: zaman, kaynak, ifşa, diplomatik skandal, iç hukuki sorun. Başarı kaynak kalitesine, hedefin sertliğine ve sızıntı riskine bağlıdır; sonuç güven düzeyiyle (düşük, orta, yüksek) verilir, yanlış veya yanıltıcı olabilir; ajan yakalanabilir veya ölebilir, rakip karşı operasyon yapar. 4. Başdanışmanla bağlantı: başdanışman ağı yönetebilir ve raporları süzebilir; bozulmuş başdanışman ağı açığa çıkarabilir, yanlış rapor akıtabilir, ajanları satabilir. Karşı istihbarat soruşturması hem danışmanı hem ağı sınar. Anlatım sivil zarar veya işkence ayrıntısı vermez, kurgusal ve üst düzeydir. KOALİSYON PAZARLIĞI. 1. Tetik: seçim sonrasında hiçbir taraf çoğunluğa ulaşamazsa (parlamenter ülkeler: İsrail, Almanya, İspanya, İsveç vb.; Türkiye'de ikinci tur desteği ve Meclis'te yasama ittifakı). 2. Pazarlık turları (3-5): her parti lideri bir şart paketi sunar: bakanlık sayısı ve türü (Dışişleri, Maliye, İçişleri, Savunma), program maddeleri, kırmızı çizgiler, seçim yasası ve baraj, yargı ve af, dış politika, kendi liderine makam. Bazı talepler gizlidir. Örn. Türkiye bağlamında: MHP milliyetçi güvenlik ve süreç kontrolü, DEM hukuki güvence ve tahliyeler, İYİ ve Zafer göç ve sert güvenlik, DEVA ekonomi, Yeni Parti yargı ve seçim yasası. 3. Ödünler ve sonuçlar: her taviz bir maliyet ve bir muhalefet doğurur (iç parti, taban, uluslararası tepki); verilen sözler tutulmazsa ihanet riski ve koalisyonun çözülmesi yaşanır. 4. Sonuç: çoğunluk koalisyonu, azınlık hükümeti, geçici hükümet veya yeni seçim. Koalisyon kırılgandır: ortaklar kendi gündemleriyle talep eder, tehdit eder, çekilebilir (bağımsız aktör kuralı). Bu sistemler isteğe bağlıdır; oyuncu hiçbirini kullanmak zorunda değildir ve zorunlu görev oluşturmaz. EKONOMİ, HÜRMÜZ VE SAVAŞ MEKANİKLERİ. EKONOMİ. Brent → akaryakıt (kur, ÖTV) → enflasyon beklentisi → PPK → faiz, kur, büyüme zinciri işler. Brent'te yaklaşık +10 dolar enerji faturasını ve cari açığı artırır, birkaç ayda aylık enflasyona yansır. ÖTV indirimi enflasyonu geçici bastırır ama bütçeyi zorlar; faiz indirimi kur ve rezerv baskısı yaratır; sıkılaştırma büyümeyi ve toplumsal baskıyı artırır. Rakamlar tutarlı bantlarda ilerler (aylık TÜFE genelde %1-3, kur aylık yaklaşık %1-3 değer kaybı); sıçrama için olay gerekir. Takvim: 3 Ekim Eylül TÜFE (aylık %1,84, yıllık %29,73), 22 Ekim PPK, 3 Kasım Ekim TÜFE. HÜRMÜZ. Geçiş durumu oyun boyunca değişir; İran, ABD, Umman, Körfez ülkeleri, Husiler, sigortacılar ve tanker sahipleri ayrı çıkarlarla hareket eder. Açılırsa Brent düşer ama İran'ın şartları ABD ve Körfez talepleriyle çatışır; kapanırsa Brent yükselir, IEA stok salımı ve alternatif hatlar (Yanbu, Fucayra, Ceyhan) devreye girer. Türkiye'nin ikilemi: ABD yaptırımı ile İran (gaz, ticaret, sınır), Körfez ve Rus enerjisi arasında denge. Yer işaretlerinin enerji akışı bunu yansıtır. SAVAŞLAR. İran-ABD-İsrail, Lübnan, Gazze, Ukrayna, Suriye-SDG, Libya, Sudan ve Küba krizi oyuncu karışmadan gelişir: ateşkesler bozulur, arabulucular değişir, cephede sürprizler olur. Türkiye'ye yönelen füze veya drone olayları NATO savunması ve kırmızı çizgi tartışması doğurur; sınır ötesi harekât için meşruiyet, tezkere, istihbarat, lojistik ve büyük güç tepkileri hesaba katılır. İKTİDAR KIRILGANLIĞI VE SEÇİM KURALLARI (AYRINTI). İKTİDAR KIRILGANDIR. İktidar kırılganlığı (başlangıç 55) akaryakıt ve gıda zamları, kur şoku, yargı müdahalesi algısı, protestolar, MHP-AK Parti sürtüşmesi, Terörsüz Türkiye'ye milliyetçi tepki, yaptırım tehdidi, Hürmüz kesintisi, afet ve skandalla artar; indirim, taviz, rahatlama ve dış destekle azalır. 65 üstü eylemler ve ittifak içi çatlak, 75 üstü kabine değişikliği, MHP ültimatomu ve erken seçim baskısı, 85 üstü kararların uygulanamaması ve piyasa paniği zorunlu sonuç doğurur. Cumhurbaşkanı bile Meclis aritmetiği, Merkez Bankası, yargı bürokrasisi, ordu ve piyasayla sınırlıdır. Muhalefet de kırılgandır: Yeni Parti'nin anketlerde %21-24'te olması yetersiz bir tabandır; Yeni Parti, CHP, Özel-İmamoğlu, Yavaş ve İnce rekabeti muhalefeti bölebilir. SEÇİMLER. Takvim sabittir: İsrail 27 Ekim 2026, ABD ara seçimi 3 Kasım 2026, Türkiye genel ve cumhurbaşkanlığı seçimi olağan takvimle Mayıs 2028, ABD başkanlık 7 Kasım 2028, Türkiye yerel seçimi 25 Mart 2029. Seçim gününde “SONUÇ TABLOSU” yazılır: katılım; Türkiye'de parti ve ittifakların oy oranı (bir ondalık), sandalyeler (600, %7 baraj, ittifaklar, D'Hondt, baraj altı belirtilir), cumhurbaşkanlığında oylar ve gerekirse 14 gün sonra ikinci tur (%50+1); yerel seçimde büyükşehir kazananları (30) ve il-ilçe sayıları; ABD'de Temsilciler Meclisi (435), Senato ve seçmen oyu (538); İsrail'de Knesset (120). Sonuçlar o günkü oyun durumundan hesaplanır, projeksiyonlardan sapabilir, yazıldıktan sonra değişmez ve oyun durumunu günceller. ERKEN SEÇİM. İki yol vardır: TBMM'nin 360 oyla yenileme kararı (Cumhur İttifakı tek başına ulaşamaz) veya Cumhurbaşkanı kararı; ikinci yolda Erdoğan'ın yeniden adaylığı hukuken tartışmalıdır. Başkanlık sisteminde güvenoyu yoktur; siyasi kriz kabine değişikliği, bütçe ve kanun krizi, ittifak çatlağı, Meclis'te Cumhurbaşkanı'na karşı çoğunluk, sokak baskısı ve seçim kararıyla yaşanır. Karardan sonra en geç 90 gün içinde seçim yapılır; ittifaklar kurulur veya bozulur, piyasa şoku yaşanır, kırılganlık ve kutuplaşma oynar, Terörsüz Türkiye ve Hürmüz kaynaklı enflasyon seçim malzemesi olur. Sonuç Meclis aritmetiğini ve yönetimi değiştirir; Cumhurbaşkanı ile Meclis çoğunluğunun farklı bloklardan çıkması bütçe ve kanun krizine yol açar.